<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="B09n0037"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Supplement to the Dazangjing, Electronic version, No. 37 集量论释略抄</title> <title xml:lang="zh-Hans">大藏经補编数位版, No. 37 集量论释略抄</title> <author><name role="" type="person">吕澂</name>辑</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>BuBian</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">B</idno>.<idno type="vol">9</idno>.<idno type="no">37</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 23:22:45 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Supplement to the Dazangjing</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">大藏经補编</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">集量论释略抄</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入（版本一），CBETA 人工输入（版本二）</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【補编】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB30039"> <charName>CBETA CHARACTER CB30039</charName> <mapping cb:dec="1013079" type="PUA">U+F7557</mapping> <mapping type="unicode">U+24360</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>热</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[烈-列+执]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2015-01-22"> <name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0179a" n="0179a"/> <lb ed="B" n="0179a01"/><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>集量论释略抄</cb:jhead></cb:juan><byline cb:type="editor"><name role="" type="person">吕澂</name></byline> <lb ed="B" n="0179a02"/> <lb ed="B" n="0179a03"/><cb:div type="other"><head>凡例</head> <lb ed="B" n="0179a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0179a0401"><p xml:id="pB09p0179a0401">一･集量论本及释･皆陈那晚年所作。畅生平之心得。摧异论而无馀･洋洋巨观･允为宗极。顾梵筴既亡･唐译随失･ <lb ed="B" n="0179a05"/>番藏仅存传本･亦以推崇法称･无所阐扬･圣言晦采･盖已久矣。今辑陈那量论･特表而出之。</p></item> <lb ed="B" n="0179a06"/><item xml:id="itemB09p0179a0601"><p xml:id="pB09p0179a0601">二･集量所详･在现比二量･馀相似義･附随而见。论本二百五十颂。次第六品。大都先出正宗･後申征破･科段如别。 <lb ed="B" n="0179a07"/>今抄略要。但录本宗。所破各家･擧目列末。</p></item> <lb ed="B" n="0179a08"/><item xml:id="itemB09p0179a0801"><p xml:id="pB09p0179a0801">三･番藏集量本･释･Tshad-ma kun-las btus-pa（ḥi hgrel-ba）均有二译。一为堪布金铠。gsel-gyigo-cha <lb ed="B" n="0179a09"/> 度语信慧･dad-pa ces-rab 同译･略称金本。一为堪布宝持护･nor-hdsin bsrun-ba 度语狮子帜･seṅ <lb ed="B" n="0179a10"/>rgyal 同译･略称宝本。二者先後无考。审其文義･似金本先出･故多讹略･宝本乃重翻订正･然以理门格量･犹不备 <lb ed="B" n="0179a11"/>也。今據番藏柰旦版<note place="inline">（mdo ce 函一至一八〇页･载金本颂･释･及宝本释･）</note>及曲尼版･<note place="inline">（同函一至八五页･载宝本颂及释･）</note>对勘二 <lb ed="B" n="0179a12"/>本･折中文義･期得其真。</p></item> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0180a" n="0180a"/> <lb ed="B" n="0180a01"/><item xml:id="itemB09p0180a0101"><p xml:id="pB09p0180a0101">四･陈那著述･简奥难知･此征诸奘译缘论等籍而可见者。今抄转译･更恐逆臆失真･故循文绎意･不务支蔓。颂本 <lb ed="B" n="0180a02"/>章句･略存其式。意在引发研寻･示要而已。畅译全文。俟诸博学。</p></item> <lb ed="B" n="0180a03"/><item xml:id="itemB09p0180a0301"><p xml:id="pB09p0180a0301">五･集量所宗。理门导首。奘师历学五印･习论三周･归译理门･辄遗本论･盖以此也。然不勘集量･门论幽微亦未易 <lb ed="B" n="0180a04"/>晓。今逐论文･编号便勘。凡本论文段･记数弧内･所对文段･记数其下。如记<note place="inline">（二）七八</note>者･谓本论引文第二段･当理 <lb ed="B" n="0180a05"/>门第七十八段･对检“理门证文”本<note place="inline">（七八）二</note>处即得。馀从是例。</p></item> <lb ed="B" n="0180a06"/><item xml:id="itemB09p0180a0601"><p xml:id="pB09p0180a0601">六･晚近治印度逻辑而称擧集量者･有印度人费氏。S. C. Vidyabhusana. 其先著印度中世逻辑。The mediaeval <lb ed="B" n="0180a07"/> school of Indian logic, 1909. 论及集量･列名擧義･备为错乱。後重著印度逻辑全史。The History <lb ed="B" n="0180a08"/> of Indian logic, 1921. 更张旧说･误解犹半。今一一附为辨正･以杜讹传。</p></item> <lb ed="B" n="0180a09"/><item xml:id="itemB09p0180a0901"><p xml:id="pB09p0180a0901">七･是抄所據原论･承北京图书馆通融邮借柰旦版本･乃得对勘完篇･志此以表感谢。</p></item></list></cb:div> <lb ed="B" n="0180a10"/> <lb ed="B" n="0180a11"/> <lb ed="B" n="0180a12"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0181a" n="0181a"/> <lb ed="B" n="0181a01"/> <lb ed="B" n="0181a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">集量论本科段</cb:mulu><head>集量论本科段（依宝本）</head> <lb ed="B" n="0181a03"/><p xml:id="pB09p0181a0301">大文六品都二百五十三颂</p> <lb ed="B" n="0181a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a0401">一现量品<note place="inline">三段四十六颂</note> <lb ed="B" n="0181a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a0501">一归敬缘起<note place="inline">一颂</note></item> <lb ed="B" n="0181a06"/><item xml:id="itemB09p0181a0601">二初分申宗<note place="inline">十二颂</note></item> <lb ed="B" n="0181a07"/><item xml:id="itemB09p0181a0701">三後分旁破<note place="inline">五段</note> <lb ed="B" n="0181a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a0801">一破成难论<note place="inline">四颂半</note>二破正理<note place="inline">四颂半（金本缺一句）</note>三破勝论<note place="inline">四颂</note>四破数论<note place="inline">八颂半</note>五破弥曼萨<note place="inline">十一颂半</note></item></list></item></list></item> <lb ed="B" n="0181a09"/><item xml:id="itemB09p0181a0901">二为自比量品<note place="inline">二段五十二颂</note> <lb ed="B" n="0181a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a1001">一初分申宗<note place="inline">二十四颂半</note></item> <lb ed="B" n="0181a11"/><item xml:id="itemB09p0181a1101">二後分旁破<note place="inline">五段</note> <lb ed="B" n="0181a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a1201">一破成难论<note place="inline">二颂半</note>二破正理<note place="inline">三颂</note>三破勝论<note place="inline">六颂半（金本缺一颂）</note>四破数论<note place="inline">十颂</note>五破弥曼萨<note place="inline">五颂半（金本缺一句）</note></item></list></item></list></item> <lb ed="B" n="0181a13"/><item xml:id="itemB09p0181a1301">三为他比量品<note place="inline">二段五十四颂</note> <lb ed="B" n="0181a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a1401">一辨能所立<note place="inline">二段</note></item> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0182a" n="0182a"/> <lb ed="B" n="0182a01"/><item xml:id="itemB09p0182a0101">一初分申宗<note place="inline">二颂</note></item> <lb ed="B" n="0182a02"/><item xml:id="itemB09p0182a0201">二後分旁破<note place="inline">四颂半</note></item></list></item> <lb ed="B" n="0182a03"/><item xml:id="itemB09p0182a0301">二辨因及似因<note place="inline">二段</note> <lb ed="B" n="0182a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a0401">一初分申宗<note place="inline">二段</note> <lb ed="B" n="0182a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a0501">一辨因<note place="inline">十五颂</note>二辨似因<note place="inline">十颂半（金本缺一颂）</note></item></list></item> <lb ed="B" n="0182a06"/><item xml:id="itemB09p0182a0601">二後分旁破<note place="inline">二段</note> <lb ed="B" n="0182a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a0701">一破因异说<note place="inline">四段</note> <lb ed="B" n="0182a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a0801">一破成难论<note place="inline">五颂半（金本缺一颂）</note>二破正理<note place="inline">五颂</note>三破勝论<note place="inline">一颂半</note>四破数论<note place="inline">六颂半（金本缺一颂）</note></item></list></item> <lb ed="B" n="0182a09"/><item xml:id="itemB09p0182a0901">二破似因异说<note place="inline">三段</note> <lb ed="B" n="0182a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a1001">一破成难论<note place="inline">二颂（金本缺半颂）</note>二破正理<note place="inline">一颂（金本缺一句）</note>三破勝论<note place="inline">半颂</note></item></list></item></list></item></list></item> <lb ed="B" n="0182a11"/><item xml:id="itemB09p0182a1101">四观喩及似喩品<note place="inline">二段二十一颂</note> <lb ed="B" n="0182a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a1201">一初分申宗<note place="inline">二段</note> <lb ed="B" n="0182a13"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a1301">一辨喩<note place="inline">十一颂（金本多半颂）</note>二辨似喩<note place="inline">二颂</note></item></list></item> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0183a" n="0183a"/> <lb ed="B" n="0183a01"/><item xml:id="itemB09p0183a0101">二後分旁破<note place="inline">三段</note> <lb ed="B" n="0183a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a0201">一破成难论<note place="inline">三颂半</note>二破正理<note place="inline">三颂（金本缺一颂）</note>三破勝论<note place="inline">一颂半</note></item></list></item></list></item> <lb ed="B" n="0183a03"/><item xml:id="itemB09p0183a0301">五观遮诠品<note place="inline">二段五十五颂</note> <lb ed="B" n="0183a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a0401">一破声量<note place="inline">二段</note> <lb ed="B" n="0183a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a0501">一破弥曼萨<note place="inline">二十三颂（金本缺一颂半）</note>二破勝论<note place="inline">三十一颂三句（金本缺一颂）</note></item></list></item> <lb ed="B" n="0183a06"/><item xml:id="itemB09p0183a0601">二破喩量<note place="inline">一句</note></item></list></item> <lb ed="B" n="0183a07"/><item xml:id="itemB09p0183a0701">六观过类品<note place="inline">三段二十五颂</note> <lb ed="B" n="0183a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a0801">一初分申宗<note place="inline">二十颂</note></item> <lb ed="B" n="0183a09"/><item xml:id="itemB09p0183a0901">二後分旁破<note place="inline">三段</note> <lb ed="B" n="0183a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a1001">一破成难论<note place="inline">一颂</note>二破正理<note place="inline">一颂</note>三破馀宗<note place="inline">一颂</note></item></list></item> <lb ed="B" n="0183a11"/><item xml:id="itemB09p0183a1101">三总结全论<note place="inline">二颂</note></item></list></item></list></cb:div> <lb ed="B" n="0183a12"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0184a" n="0184a"/> <lb ed="B" n="0184a01"/><cb:div type="other"><head>集量论释</head> <lb ed="B" n="0184a02"/><byline cb:type="author">轨笵师域龙造</byline> <lb ed="B" n="0184a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">现量品第一</cb:mulu><head>现量品第一</head> <lb ed="B" n="0184a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0184a0401"><l>归敬为量･利诸趣･</l><l>示现･<persName>善逝</persName>･救护者･</l><l>释成量故集自论･</l><l>于此总摄诸散義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184001" n="0184001"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0184a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0184a0501">今此论端以因果圆满赞说为量<persName>世尊</persName>･应致皈依。因谓誓愿･方便･果谓为自･为他･如次 <lb ed="B" n="0184a06"/>当说利乐･示现･<persName>善逝</persName>･救护･四義。敬此具德大师已･为释成量義故･从自所作正理门等 <lb ed="B" n="0184a07"/>一切量论总集其義成兹集量･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184002" n="0184002"/>遮止他所说量故･及说自量功德故･又此论中分 <lb ed="B" n="0184a08"/>别所量義者･依量而起故･及多所倒执故。／此中･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0184a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0184a0901"><l><note place="inline">（一）七六</note>现及比为量･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0184a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0184a1001">唯说二量。／何以故･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0184a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0184a1101"><l><note place="inline">（二）七八</note>二相所量故。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0184a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0184a1201">所量唯有自相･共相･更无其馀。当知以自相为境者是现･共相为境者是比。／若以所 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0185a" n="0185a"/> <lb ed="B" n="0185a01"/>谓无常等相取色等境･或非一时所取･此复云何。虽有其義･亦由所量相合。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0185a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a0201"><l>合说･无馀量。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0185a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a0301">谓先未设假名但取色等･境已･次由共相分别无常･如是由意结合无常色等･故非馀 <lb ed="B" n="0185a04"/>量。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0185a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a0501"><l>多识･亦非异。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0185a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a0601">或可难言此乃多识于彼義各别知者･亦不得成异量。／何以故･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0185a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a0701"><l>无合故･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0185a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a0801">若以多识说为量者･此量应成不相合。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0185a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a0901"><l>如念。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0185a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a1001">譬如念･欲等･皆依前心所分别義･不成馀量。／此中･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0185a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a1101"><l><note place="inline">（三）七九</note>现量離分别･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0185a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a1201">谓若有智无分别者･是为现量。／所谓分别复如何者。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0186a" n="0186a"/> <lb ed="B" n="0186a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0186a0101"><l><note place="inline">（四）八〇</note>名类等相蒙。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186003" n="0186003"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0186a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0186a0201">若于勝意乐声立名差别说为善相･于诸种类声说为家牛･于诸功德声说为白物･于 <lb ed="B" n="0186a03"/>诸作业声说为能饮･于诸实事声说为有角･此等随一相属皆成差别。馀复有以一空 <lb ed="B" n="0186a04"/>无异门差别一切義者。若離此等分别乃为现量。／先言五根。且依根境二法乃生诸 <lb ed="B" n="0186a05"/>识･由何立名从根不从境耶。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0186a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0186a0601"><l><note place="inline">（五）八一</note>为不共因故･</l><l>依根说彼名。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0186a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0186a0701">立名不依色等境者･色等亦与他身意识等相共故。唯于不共施设假名･如说鼓声及 <lb ed="B" n="0186a08"/>与麦芽。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186004" n="0186004"/>即眼等识依显现法･離名想心･成其现量。／若五识一向无分别者･于色 <lb ed="B" n="0186a09"/>等和合境･所缘云何。又诸根自相･谓各有其自境非事自相者･复云何说。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0186a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0186a1001"><l><note place="inline">（六）八二</note>多義所成故･</l><l>为自相共境。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0186a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0186a1101">以彼多事所合故･说为各根和合共行之境･非无差异分别。／即此義云･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0186a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0186a1201"><l><note place="inline">（七）八三</note>若法有多事･</l><l>非根悉分别･</l><l>各自所触证･</l><l>離名言･根境。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186005" n="0186005"/></l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0187a" n="0187a"/> <lb ed="B" n="0187a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a0101">如是且说五根所生现量智无分别。／依馀意乐复论其他。亦俱以離分别而说。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0187a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0187a0201"><l><note place="inline">（八）八四</note>意缘及贪等</l><l>自证、无分别。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187006" n="0187006"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0187a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a0301">若意亦缘色等境时。如所受相而转。此无分别。又贪嗔痴苦乐等。不待根故。唯自证是 <lb ed="B" n="0187a04"/>现量。／如是。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0187a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0187a0501"><l><note place="inline">（九）八五</note>又诸观行者</l><l>離教观唯義。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0187a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a0601">诸观行者離教分别观察唯義。亦是现量。／<note place="inline">（一〇）八七</note>若贪等自证是现量者。岂分别识亦现量 <lb ed="B" n="0187a07"/>耶。实无是義。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0187a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0187a0801"><l>但许自证性。</l><l>非境分别故。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0187a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a0901">彼于境義有贪爱等虽非现量。然说自证则无过失。此等亦显现故。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0187a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0187a1001"><l><note place="inline">（一一）八八</note>错乱。俗有智･</l><l>比量及所生。</l><l>念。欲。似现量。</l><l>谓于阳焰等。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0187a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a1101">且错乱智者。如于阳<g ref="#CB08504">焰</g>等分别为水等故。是似现量。俗有者。增益馀義而分别彼体故。 <lb ed="B" n="0187a12"/>亦似现量。比量及彼果智。皆分别先前所受故。亦非现量。／复次。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0188a" n="0188a"/> <lb ed="B" n="0188a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a0101"><l><note place="inline">（一二）八六</note>有用分别故。</l><l>说量有果性。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0188a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a0201">此说量果不如外执離量有体。但智成果。即彼生时有境界相。谓具作用分别。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0188a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a0301"><l><note place="inline">（一三）八六</note>设施为量性。</l><l>无用则不成。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0188a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a0401">如果似因而生说为取因。彼无作用不成。今此亦尔。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0188a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a0501"><l>自证亦是果。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0188a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a0601">此中识显现二种而生。谓显现自体及境界。依此二种有所自证。即为量果。／何以故。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0188a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a0701"><l>由彼决定義。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0188a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a0801">若识以所俱境为義时。即有与彼相类各别自证。分别欲不欲義。／若唯外義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188007" n="0188007"/>作 <lb ed="B" n="0188a09"/>所量时。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0188a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a1001"><l>即彼显现境</l><l>为量。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0188a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a1101">此亦唯识自证自体。无所观待显现彼境。而为彼量。／何以故。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0188a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a1201"><l>能量彼。</l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0189a" n="0189a"/> <lb ed="B" n="0189a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0189a0101">如如義相白非白等识上显现。即彼证知诸相量彼彼境。如是如是施设量与所量。以 <lb ed="B" n="0189a02"/>一切法无作用故。／即此義说。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0189a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0189a0301"><l>所量。彼显现。</l><l>量及量果者。</l><l>彼取。自证故。</l><l>此三无有异。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189008" n="0189008"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0189a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0189a0401">所云识有二相。云何当知。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0189a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0189a0501"><l>境识及识别。</l><l>以为心二相。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0189a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0189a0601">境者。谓色等。识者。谓显现彼。境识者。即与境相类似之识。凡识皆显现彼義及自体。不 <lb ed="B" n="0189a07"/>尔境体即识体者。两者应成无别。或则後时生识应不得取昔境。何以故。非彼境界故。 <lb ed="B" n="0189a08"/>以是凡识应具二相。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189009" n="0189009"/></p></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0189a09"/> <lb ed="B" n="0189a10"/> <lb ed="B" n="0189a11"/> <lb ed="B" n="0189a12"/> <lb ed="B" n="0189a13"/> <lb ed="B" n="0189a14"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0190a" n="0190a"/> <lb ed="B" n="0190a01"/> <lb ed="B" n="0190a02"/> <lb ed="B" n="0190a03"/> <lb ed="B" n="0190a04"/> <lb ed="B" n="0190a05"/> <lb ed="B" n="0190a06"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0191a" n="0191a"/> <lb ed="B" n="0191a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">为自比量品第二</cb:mulu><head>为自比量品第二</head> <lb ed="B" n="0191a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a0201"><l>比二类。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0191a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a0301">为自比量及为他比量。／此中。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0191a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a0401"><l>为自。</l><l><note place="inline">（一四）九〇</note>三相因观義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191001" n="0191001"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0191a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a0501">由下所说三相之因观所比義。是谓为自比量。／此复。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0191a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a0601"><l>果如前。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0191a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a0701">如前现量依二种分别相以说量果。今此亦尔。／若彼二量俱有分别相者。其异云何。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0191a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a0801"><l>彼二</l><l>境及体不似。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0191a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a0901">现比二量所缘境界各异。其相别故。自体亦异。／于此比量分别境体二事者。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0191a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a1001"><l>非自相所显。</l><l>异取故。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0191a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a1101">现比二量如其自体。所取各异。／若现量境为声所诠而成所比。亦见比量得转现境 <lb ed="B" n="0191a12"/>如触由色知耶。此不得尔。现量所转者皆非比量境。何以故。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0192a" n="0192a"/> <lb ed="B" n="0192a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0192a0101"><l><note place="inline">（一五）八九</note>彼馀。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0192a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0192a0201">云彼馀者。但以前所见色为因而比所触。是则彼色離现量相。别由所触共法以成比 <lb ed="B" n="0192a03"/>量。不可说为现量所作差别。故无二量一和合境。／若现量无言说者。即见等境说名 <lb ed="B" n="0192a04"/>见等。当复云何。此无有碍。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0192a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0192a0501"><l>见等门所显。</l><l>皆非诠自相。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0192a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0192a0601">以见闻觉知相门而诠诸義。应知即非自相。如是眼识所见境界。亦由意识分别为靑。 <lb ed="B" n="0192a07"/>乃立靑名。／此复。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0192a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0192a0801"><l>以名知异诠。</l><l>是意识二相。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0192a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0192a0901">眼识所受離非靑等境。意识亦得而施言诠。此即意识二相。所谓非自相所显者。故義 <lb ed="B" n="0192a10"/>自体是现量境。意诠共相则比量境。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192002" n="0192002"/>／三相因者谓何。今文当说。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0192a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0192a1101"><l>所比。彼类有。</l><l>彼无处则无。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192003" n="0192003"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0192a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0192a1201">所比<note place="inline">宗一</note>者。法所差别之有法。<note place="inline">（一六）九一</note>此有法中依于共相。从现或比见有彼法。又所比同类<note place="inline">同 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0193a" n="0193a"/> <lb ed="B" n="0193a01"/>品</note>中亦由共相或全或分见有彼法。何以不定。说唯同类有･不说同类唯有故。更求决 <lb ed="B" n="0193a02"/>定･说彼无处无。彼无处<note place="inline">异品</note>者。谓非所比之馀･亦非所比相违。所立中有･彼类中有･彼 <lb ed="B" n="0193a03"/>无处无･是因三相･由以分别有因之法。／即以是故得说彼为智耶。不尔。云何。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0193a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0193a0401"><l>此是成智者･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0193a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0193a0501">如何得成。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0193a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0193a0601"><l><note place="inline">（一七）九二</note>作能知力故。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0193a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0193a0701">此谓三相因作能知增上力故。彼观待分别自体･说为分别之因･亦如作者无待不成。 <lb ed="B" n="0193a08"/>／即由所说三相因中･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0193a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0193a0901"><l>各相及互二･</l><l>義准成非因。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0193a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0193a1001">以各自相成非因者･谓所比有中･彼同类无･彼无处有。彼同类有中･所比是无･无处是 <lb ed="B" n="0193a11"/>有。又无处无中･所比是无･彼类亦无。以互具二成非因者･谓所比有中･同类是无･无处 <lb ed="B" n="0193a12"/>是有。又所比有中･彼无处无･同类亦无。又彼同类有中。彼无处无･所比亦无。即从是等 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0194a" n="0194a"/> <lb ed="B" n="0194a01"/>成六似因･義准可知。／如说･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0194a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a0201"><l>声常･所作故･</l><l>碍故･非量故･</l><l>无碍故･闻故。</l><l>无常･眼见故。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0194a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a0301">此中･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0194a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a0401"><l>或说比馀法･</l><l>以因不乱故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194004" n="0194004"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0194a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a0501">或有说言･以烟为因･得知与彼相应之火･非相应地･是故烟所比者唯馀法火。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0194a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a0601"><l>或说比相属･</l><l>二者幷成故。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0194a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a0701">馀复说言･宗中火地二者世间共知･无容比度･但二相属为烟所比。／･且难初计･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0194a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a0801"><l>若法已成因･</l><l>因复何所比。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0194a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a0901">馀法火中烟已可得･今擧烟因･更复比何。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0194a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a1001"><l>又何故不许</l><l>所比是有法。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0194a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a1101">火与彼地相应･由烟可得･火为所比･彼地何故不许如火亦为所比。／又难後计･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0194a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a1201"><l>相属无二法。</l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0195a" n="0195a"/> <lb ed="B" n="0195a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a0101">云相属者･如云有烟处乃有火･此则可尔･无有与火或烟二法为相繫者。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0195a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a0201"><l>复应成六啭･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0195a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a0301">又说相属･有所属者为火･应成第六啭声･谓彼之火。／今云彼处有火是第一啭･若以 <lb ed="B" n="0195a04"/>为相属者･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0195a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a0501"><l>不说･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0195a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a0601">如是未说与自相属者何･不成所比。／若复･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0195a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a0701"><l>依義故･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0195a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a0801">谓说彼有火言以義准知相属者･前擧方便亦不能比。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0195a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a0901"><l>与因不相应。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0195a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a1001">此不能显与因相应不離故。／如烟与地非定相应而成所比･今说相属何不亦尔。安 <lb ed="B" n="0195a11"/>立有异故。何者･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0195a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a1201"><l>以因法决定･</l><l>馀处能显示･</l><l>有此即可知</l><l>有法成就彼。</l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0196a" n="0196a"/> <lb ed="B" n="0196a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0196a0101">若于馀处见火与烟曾不相離･次于馀境唯见烟时･亦得说彼有火･如是成就彼处与 <lb ed="B" n="0196a02"/>火相应。不尔･所立地烟皆各各别･如何可成。此依共相而说有烟则有火故･以是因法 <lb ed="B" n="0196a03"/>得于馀处显示决定。非唯法为所立･亦非相属。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0196a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0196a0401"><l>因所显示法･</l><l>审察复有馀。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0196a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0196a0501">若因于法见决定者･与法相应有法亦成。／此中･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0196a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0196a0601"><l><note place="inline">（一八）九四</note>一義有多法･</l><l>因非悉分别･</l><l>唯定相属者･</l><l>拣别馀得知。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0196a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0196a0701">如火有<g ref="#CB30039">热</g><g ref="#CB08504">焰</g>等差别･非悉由烟所解･以不定故。唯就彼相属者说･即诸实德等为火所 <lb ed="B" n="0196a08"/>必具者。此唯由非实德等拣别得成･如是不见非火一切法故･得成为火。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0196a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0196a0901"><l>由德･香･好香･</l><l>彼殊勝･如次･</l><l>拣别非实等･</l><l>了知优昙花。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196005" n="0196005"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0196a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0196a1001">此中由德拣别非实非业･香简馀德･好简馀香･乃至殊勝简馀非优昙花･由以各各简 <lb ed="B" n="0196a11"/>别能知。／不尔･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0196a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0196a1201"><l>若因如所见</l><l>方成能立者･</l><l>应不知一切･</l><l>或一切皆知。</l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0197a" n="0197a"/> <lb ed="B" n="0197a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0197a0101">譬如于火见烟･後时欲如彼转乃得分别者･此决不成･亦如一切非火诸法後时不可 <lb ed="B" n="0197a02"/>得故。或火所有光<g ref="#CB08504">焰</g>等差别法一切能知。然今但以共相拣别非火而得了别。以是当 <lb ed="B" n="0197a03"/>知能立门中所见相者皆非差别自相。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0197a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0197a0401"><l>无有共相故･</l><l>不成所馀法。</l><l>不见多依故･</l><l>无异･亦非一。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0197a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0197a0501">且火法外无有具彼火共相者･故不成馀法。又非见依一切故･无有二性相共。但以相 <lb ed="B" n="0197a06"/>似而说･转一所依･亦转一切･实是多法。如是当知所比者唯有少分。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0197a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0197a0701"><l><note place="inline">（一九）九五</note>由此少分理･</l><l>即彼诸多法･</l><l>亦不越所相</l><l>能分别･非馀。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0197a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0197a0801">谓烟亦唯烟性<g ref="#CB08504">焰</g>性等分･不越于火定相随逐･得成分别。其实性等则非･以违越不定 <lb ed="B" n="0197a09"/>故。／复说颂言･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0197a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0197a1001"><l>定随所相者</l><l>是因所了别･</l><l>非诸差别法･</l><l>于彼不定故。</l></lg> <lb ed="B" n="0197a11"/><lg xml:id="lgB09p0197a1101"><l>非因相属義</l><l>悉了别所相･</l><l>亦见不定故･</l><l>唯差别能知。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197006" n="0197006"/></l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0197a12"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0198a" n="0198a"/> <lb ed="B" n="0198a01"/> <lb ed="B" n="0198a02"/> <lb ed="B" n="0198a03"/> <lb ed="B" n="0198a04"/> <lb ed="B" n="0198a05"/> <lb ed="B" n="0198a06"/> <lb ed="B" n="0198a07"/> <lb ed="B" n="0198a08"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0199a" n="0199a"/> <lb ed="B" n="0199a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">为他比量品第三</cb:mulu><head>为他比量品第三</head> <lb ed="B" n="0199a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0199a0201"><l><note place="inline">（二〇）九三</note>为他比量者･</l><l>显自所观義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199001" n="0199001"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0199a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0199a0301">如自以因知有相法･欲他亦知･说三相言･是谓为他比量。于言因中设智果名故。<note place="inline">（二一）一</note>即彼 <lb ed="B" n="0199a04"/>能立三相随有未说･皆成缺过。／且诸因明论中于为他比说所比法为宗･其義如何。 <lb ed="B" n="0199a05"/>今答此问･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0199a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0199a0601"><l>此中说所比</l><l>谓是因境義。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0199a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0199a0701">外论诸分中说所比･非能立性･生犹豫故。今谓因境之義乃为所立。／此复･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0199a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0199a0801"><l><note place="inline">（二二）二</note>唯所说自体･</l><l>己欲。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0199a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0199a0901">云自体者･是所立体･不为能立･由是遮遣似因似喩。彼虽待成･然本不欲为所立故。云 <lb ed="B" n="0199a10"/>己所欲者･不待自论･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199002" n="0199002"/>随有所说。／此复･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0199a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0199a1101"><l><note place="inline">（二三）三</note>有法中</l><l>现･比･及所信･</l><l>共知･不相违。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199003" n="0199003"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0199a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0199a1201">于诸宗中皆欲成立法以差别有法･彼有法中即应无有馀现量比量自教及共许法 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0200a" n="0200a"/> <lb ed="B" n="0200a01"/>违遣所立･是谓不违。唯此显示所立圆满･否则相似。如说声非所闻･甁等是常･量不能 <lb ed="B" n="0200a02"/>量境等･此皆违其所许･说为似宗。若本不共无有比量･而是世间共知･亦得与违。如说 <lb ed="B" n="0200a03"/>怀兔非月･以有体故。此皆遮遣法自相门･如是应知于法有法差别及自性亦有其例。 <lb ed="B" n="0200a04"/>如说一切言皆虚妄･意谓凡有言词彼皆不实･此能诠言应在所遣･是即两者自性相 <lb ed="B" n="0200a05"/>违。言所诠義唯此是实･亦复不成･则为两者差别相违。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200004" n="0200004"/>／<note place="inline">（二四）四</note>诸正理者说･宗因相返 <lb ed="B" n="0200a06"/>名曰宗违･是为宗过･如说声常･一切无常故。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0200a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0200a0701"><l>若宗因相违</l><l>说宗过･非理。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0200a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0200a0801">此说宗与因违･又是宗过･两俱非理。／所以者何。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0200a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0200a0901"><l><note place="inline">（二五）五</note>由诸不善学<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200005" n="0200005"/></l><l>以异法喩说･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0200a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0200a1001">且说违宗非理･以此依异喩方便理无违故。异喩能说无所立处亦复无因･即显声非 <lb ed="B" n="0200a11"/>一切故无无常。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0200a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0200a1201"><l><note place="inline">（二六）六</note>即由合知因･</l><l>不成。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200006" n="0200006"/></l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0201a" n="0201a"/> <lb ed="B" n="0201a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0201a0101">说宗过亦非理。此由合说声非一切为因･而犯不成･声即摄在一切中故･又此因是宗 <lb ed="B" n="0201a02"/>一分故。若声与馀法合以说一切･声摄于内･非一切因不成。若除声说一切･如是非一 <lb ed="B" n="0201a03"/>切因同宗差别･即宗一分为因･亦是不成。如说声无常･以无常故･此是不成因过･喩复 <lb ed="B" n="0201a04"/>有过･不关于宗。／成质难论以此相违摄似因中･即由此相･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0201a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0201a0501"><l>无相违。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0201a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0201a0601">彼论复说相违有二･与宗義相违及与能立边相违･此中二皆不具･故非相违因过。／ <lb ed="B" n="0201a07"/>说所立已･今当说因。此中･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0201a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0201a0801"><l><note place="inline">（二七）七</note>有宗法是因･</l><l>又多彼相似･</l><l>以故因等義</l><l>先当廣显示。</l></lg> <lb ed="B" n="0201a09"/><lg xml:id="lgB09p0201a0901"><l><note place="inline">（二八）八</note>宗法于同品</l><l>有･无･俱･三类。</l><l>此三于异品･</l><l>有･无･俱･各三。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201007" n="0201007"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0201a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0201a1001">此中详说宗法故･先当观察。<note place="inline">（二九）九</note>如彼言宗法者･于義不成。何以故･非许有法为宗故。然此 <lb ed="B" n="0201a11"/>无过。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0201a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0201a1201"><l><note place="inline">（三〇）一〇</note>总摄为宗故･</l><l>或法･或有法･</l><l>非总･但彼分･</l><l>假说为所立。</l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0202a" n="0202a"/> <lb ed="B" n="0202a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0202a0101">理应总摄之義乃为所比･如前已辨。然彼总宗所摄一分･唯法或有法･亦得假说为宗･ <lb ed="B" n="0202a02"/>因是彼法故无失。如说布衣。／此复。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0202a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0202a0301"><l><note place="inline">（三一）一一</note>因依俱许说。</l><l>若两俱･随一･</l><l>顚倒･及犹豫･</l><l>依不成･皆非。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0202a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0202a0401"><note place="inline">（三二）一二</note>此中两俱成顚倒者･義准非因･如说声是无常･眼所见故。又有随一成顚倒者･如对声 <lb ed="B" n="0202a05"/>显论者说所作性。两俱或随一成犹豫者･如于烟有疑而成立火。有法不成者･如说我 <lb ed="B" n="0202a06"/>体周遍･随处有乐等故･／又此宗法性中･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0202a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0202a0701"><l>不许亦非破。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0202a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0202a0801">譬如两俱随一不成･或犹豫因。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202008" n="0202008"/></p></cb:div> <lb ed="B" n="0202a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0202a0901"><l><note place="inline">（三三）一三</note>两俱极成者･</l><l>乃为破或立。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0202a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0202a1001">若非宗法･必俱许者始成能破･如说声是眼所见性。又俱许乃为能立･如说声由缘别 <lb ed="B" n="0202a11"/>而差异故。异此即非立破。／此云何知･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0202a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0202a1201"><l><note place="inline">（三四）一四</note>复以已成说。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202009" n="0202009"/></l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0203a" n="0203a"/> <lb ed="B" n="0203a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0203a0101">若已成就宗法性者乃为能立･已成就非宗法者乃为能破。／云宗法为能立性者･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0203a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0203a0201"><l><note place="inline">（三五）一七</note>非有法互成･</l><l>及法･成有法･</l><l>但法成法故。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0203a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0203a0301"><note place="inline">（三六）一六</note>此中有说由有法成有法･如以烟立火。此不应理。此中非欲分别“彼火是有･”但说“ <lb ed="B" n="0203a04"/>彼处如是･”若即以烟成立相应火者･应是宗義一分为因。亦非所比火中得说见烟･ <lb ed="B" n="0203a05"/>火已共知。应成无比量故。是故言彼处者决定说地･地即有法。此法･有法･非以德与有 <lb ed="B" n="0203a06"/>德方便差别･但由所立能立说故･无有过失。又非以有法成立于法･如说以火立触･例 <lb ed="B" n="0203a07"/>前可知。<note place="inline">（三七）一五</note>又非以法成立有法･如说一最勝体是有･见与诸差别法相随故。此中亦但成 <lb ed="B" n="0203a08"/>立诸差别法定有一因･譬如木片等。是故唯以馀法为所立。／何以故･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0203a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0203a0901"><l><note place="inline">（三八）一八</note>如是成有法。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0203a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0203a1001">云如是者･即彼馀法差别有法･而为所立。亦以是故･得成因法与所立法互不相離。 <lb ed="B" n="0203a11"/>复有异方便故应说･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0203a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0203a1201"><l><note place="inline">（三九）一九</note>由宗因门说･</l><l>若有所不乐</l><l>由此应成故･</l><l>当知彼是难。</l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0204a" n="0204a"/> <lb ed="B" n="0204a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a0101">如说声非是常･业亦应常故･常应可得故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204010" n="0204010"/>此是取因及宗为门立难･以有所执 <lb ed="B" n="0204a02"/>而另立应成故。以先有执无质碍故为常･今但由宗以说过难。／既唯宗法为因･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0204a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0204a0301"><l><note place="inline">（四〇）二二</note>若说因宗随･</l><l>宗无因非有･</l><l>于此五啭喩･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0204a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a0401"><note place="inline">（四一）二〇</note>如有说言･声是无常･所作非常故･常非所作故･此中虽无宗法･然有喩相故。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0204a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0204a0501"><l><note place="inline">（四二）二三</note>由合而知因。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0204a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a0601"><note place="inline">（四三）二一</note>如是由合而显宗法･可说声是所作･或非非所作。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0204a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0204a0701"><l><note place="inline">（四四）二四</note>若由遮显说･</l><l>则当成无因･</l><l>以二喩立故。</l><l>具相亦无异。</l></lg> <lb ed="B" n="0204a08"/><lg xml:id="lgB09p0204a0801"><l>应成非有法･</l><l>先有所许故。</l><l>如是说因宗</l><l>有过故成破。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204011" n="0204011"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0204a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a0901"><note place="inline">（四五）二五</note>于宗法性分别是因非因･故前颂说于同品有无俱等･<note place="inline">（四六）二六</note>此中以一切義为品･依所立法 <lb ed="B" n="0204a10"/>共相而相类相似者･是为同品。此复于所立法･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0204a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0204a1101"><l><note place="inline">（四七）三〇</note>无异说即彼。</l><l>显示于馀处。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0204a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a1201"><note place="inline">（四八）三一</note>若如是说同品中有者･</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0205a" n="0205a"/> <lb ed="B" n="0205a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0205a0101"><l>同品应成宗･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0205a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0205a0201">若以无异性说同品･彼应亦为宗耶。／不说分别･则有此过。然非无异･此谓甁等所有 <lb ed="B" n="0205a03"/>无常･即非所立。以是･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0205a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0205a0401"><l>有异故不许。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0205a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0205a0501">说此同品有者应理。／次复于所不乐异品唯遮止有。故说为无。<note place="inline">（四九）二七</note>且异品者。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0205a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0205a0601"><l>彼馀及相违</l><l>二皆非异品･</l><l>应成无有因･</l><l>以相违拣别。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0205a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0205a0701">若同品所馀为异品者･因莫不转异品･应无有因。如所作性･无常同品中有･而彼无常 <lb ed="B" n="0205a08"/>所馀苦无我等亦有故。若与同品相违为异品者･应唯所立相拣别者知其为异。如说 <lb ed="B" n="0205a09"/>火有暖触･由彼得知无暖冷触以为异品･其非冷暖即不可知。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0205a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0205a1001"><l><note place="inline">（五〇）二八</note>故无同为性。</l><l>因相虽是一･</l><l>亦得知多義。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0205a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0205a1101">如是以同品无处为异品。云异品无者･即是同品无处非有之義。所作性于无常以是 <lb ed="B" n="0205a12"/>为因･于无我等亦然･彼等无处亦无故。／<note place="inline">（五一）二九</note>所作既是无常无我等所共･将如成立甁等 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0206a" n="0206a"/> <lb ed="B" n="0206a01"/>为犹豫因耶。不尔。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0206a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0206a0201"><l>虽共･定相随。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0206a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0206a0301">非诸共相皆生犹豫。如说所作是甁･现见衣等无甁处亦所作･此则犹豫。谓无常无我 <lb ed="B" n="0206a04"/>等是所作者･于彼无处曾所未见･是以具足因相有所拣别得成为因。<note place="inline">（五二）三二</note>／即宗法性别 <lb ed="B" n="0206a05"/>为三类･所谓于同品有･无･及有无俱。及字後加･遮错解故。此等各别有三･谓同品有者 <lb ed="B" n="0206a06"/>于异品有･无･及有无俱。如是同品无及俱中同此分别。<note place="inline">（五三）三三</note>若无同品为异品者･如立无常･ <lb ed="B" n="0206a07"/>对不许空等法时如何说耶。此无犹豫･彼法既无･决定不转･故无有过。<note place="inline">（五四）三四</note>九种宗法擧例 <lb ed="B" n="0206a08"/>释成･如次当说。所量性故声常･所作性故无常･无常故勤发･所作故常･所闻故常･勤发 <lb ed="B" n="0206a09"/>故常･无常故勤发･勤发故无常･无碍故常。<note place="inline">（五五）三五</note>摄此颂言。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0206a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0206a1001"><l>所量･作･无常･</l><l>所作･闻･勤发･</l><l>无常･勤･非触･</l><l>此九･成常等。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206012" n="0206012"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0206a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0206a1101"><note place="inline">（五六）三六</note>如是分别应说因･或相违･或不定性。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0206a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0206a1201"><l><note place="inline">（五七）三七</note>此中同品有</l><l>或俱･异品无･</l><l>是因。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206013" n="0206013"/></l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0207a" n="0207a"/> <lb ed="B" n="0207a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a0101"><note place="inline">（五八）四〇</note>唯此二者是因。或同品有･异品是无。或同品俱･异品是无。此九句初後三中･取中间因。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0207a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0207a0201"><l><note place="inline">（五九）三八</note>此顚倒･</l><l>相违。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0207a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a0301"><note place="inline">（六〇）四一</note>如上倒说故･异品中有或俱･而同品无。此第二三中取初後因。复有能害所立馀相违 <lb ed="B" n="0207a04"/>法･如以异分积聚性故成立为馀法用･如是亦能成立积聚性馀法。此成多种義故･即 <lb ed="B" n="0207a05"/>彼二因所摄故･不异九句。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0207a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0207a0601"><l><note place="inline">（六一）三九</note>馀不定。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0207a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a0701"><note place="inline">（六二）四二</note>所馀五者･因或相违皆不可决･说为不定･是犹豫原因之義。／<note place="inline">（六三）四三</note>复于一切因等相中･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207014" n="0207014"/></p></cb:div> <lb ed="B" n="0207a08"/> <lb ed="B" n="0207a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0207a0901"><l>乐说一数性。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0207a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a1001">此意依类及事而言･一数者･谓若有因皆属同类中有。以是为所乐说。／何以故･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0207a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0207a1101"><l><note place="inline">（六四）四四</note>两违则疑故。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0207a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a1201">若有所说因相两违而一处者･见成犹豫。如所作性及所闻性･两者依声则生疑惑是 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0208a" n="0208a"/> <lb ed="B" n="0208a01"/>常･无常。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0208a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0208a0201"><l><note place="inline">（六五）四五</note>如是二疑因･</l><l>独亦不决定。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0208a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0208a0301">譬如以非眼所见性及现量性･说声非实･非业･此则不定･故应乐说一性。／依此乐说 <lb ed="B" n="0208a04"/>一性･不将有犹豫决定俱不成者耶。无如是过。何以故･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0208a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0208a0501"><l>成就二相者</l><l>相互不乐说。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0208a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0208a0601">此中具犹豫决定二相者･互生疑惑･不审是何･是为相违决定。／若不相违各具因相･ <lb ed="B" n="0208a07"/>如所作故无常･又勤发故无常･此亦得决定耶。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0208a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0208a0801"><l>若不出一性･</l><l>多亦无有违。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0208a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0208a0901">此中成一義故･虽是多法･说为一性亦不相违。／<note place="inline">（六六）四六</note>且应四类为犹豫因･同异品中俱有 <lb ed="B" n="0208a10"/>故･如何所闻性以不共故亦为犹豫。<note place="inline">（六七）四七</note>若所立法是不共･彼所差别遍摄一切･因于彼为 <lb ed="B" n="0208a11"/>犹豫因･是即疑因所摄･且一边顚倒故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208015" n="0208015"/><note place="inline">（六八）四八</note>若因一切皆共･无所拣别･即于所共两 <lb ed="B" n="0208a12"/>俱不违･故为疑因。其依同品俱分者･拣别馀故･亦得为因･是谓差别。／<note place="inline">（六九）四九</note>若时许有声性 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0209a" n="0209a"/> <lb ed="B" n="0209a01"/>是常･所闻性亦得为因耶。如不能说所作等是无常因･容有此義。然两俱可得一義为 <lb ed="B" n="0209a02"/>相违故･是犹豫因。此唯依现及教<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209016" n="0209016"/>力故思求决定。<note place="inline">（七〇）五〇</note>摄上颂言･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0209a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0209a0301"><l>若不共･及共･</l><l>又相违决定･</l><l>是诸一切法</l><l>于彼为疑因。</l></lg> <lb ed="B" n="0209a04"/><lg xml:id="lgB09p0209a0401"><l><note place="inline">（七一）五二</note>观宗法审察･</l><l>与所乐顚倒･</l><l>成违害･犹豫･</l><l>此外无似因。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0209a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0209a0501">若害违意乐为相违因者･如积聚性因云何不成不为他用。以有为他用之因故。复云 <lb ed="B" n="0209a06"/>何不成相违决定。不见犹豫･非彼类故。但于为他用差别義成顚倒故･而为相违。如是 <lb ed="B" n="0209a07"/>意乐成立非积聚他所用･而非积聚现比不得无有其法･故无犹豫･成相违因。又如观 <lb ed="B" n="0209a08"/>察成违害者･倒立有法自性差别･亦说相违。如以勤发性因说声非声･及非所闻･是二 <lb ed="B" n="0209a09"/>皆以法所差别之有法为所立故。／次复说言･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0209a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0209a1001"><l><note place="inline">（七二）五一</note>谓法及有法</l><l>自性及差别･</l><l>随一倒立故･</l><l>无害为相违。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209017" n="0209017"/></l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0209a11"/> <lb ed="B" n="0209a12"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0210a" n="0210a"/> <lb ed="B" n="0210a01"/> <lb ed="B" n="0210a02"/> <lb ed="B" n="0210a03"/> <lb ed="B" n="0210a04"/> <lb ed="B" n="0210a05"/> <lb ed="B" n="0210a06"/> <lb ed="B" n="0210a07"/> <lb ed="B" n="0210a08"/> <lb ed="B" n="0210a09"/> <lb ed="B" n="0210a10"/> <lb ed="B" n="0210a11"/> <lb ed="B" n="0210a12"/> <lb ed="B" n="0210a13"/> <lb ed="B" n="0210a14"/> <lb ed="B" n="0210a15"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0211a" n="0211a"/> <lb ed="B" n="0211a01"/> <lb ed="B" n="0211a02"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0212a" n="0212a"/> <lb ed="B" n="0212a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">观喩似喩品第四</cb:mulu><head>观喩似喩品第四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212001" n="0212001"/></head> <lb ed="B" n="0212a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0212a0201"><l>所说三相因。</l><l>已善成宗法。</l><l>次馀二种相</l><l>由喩能显示。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0212a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0212a0301">诸因明论中说因方便唯诠宗法。如说所作性故。知属于声。所馀二相彼未详故。今以 <lb ed="B" n="0212a04"/>喩显。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0212a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0212a0501"><l><note place="inline">（七三）五三</note>有因宗所随。</l><l>宗无因不有。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212002" n="0212002"/></l><l>一切喩中说</l><l>同法。及馀。二。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0212a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0212a0601">一切者。次所说。<note place="inline">（七四）五四</note>且同法者。如说声无常。勤发性故。若勤发者见彼无常。犹如甁等。又异 <lb ed="B" n="0212a07"/>法者。若是其常见非勤发。此中亦是由能立门说成所立。具此二喩。决定显示因宗不 <lb ed="B" n="0212a08"/>離。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0212a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0212a0901"><l><note place="inline">（七五）五五</note>遮非又重遮。</l><l>故无相亦成。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212003" n="0212003"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0212a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0212a1001">前者同法所说遮非。後者异法褈说遮彼。是故不许常法。亦得成异法喩。／<note place="inline">（七六）五六</note>若第一同 <lb ed="B" n="0212a11"/>法说因为宗所随。第二异法何不亦说因无宗不有。乃作宗无因非有耶。以如是说能 <lb ed="B" n="0212a12"/>显彼因同品定有异品则无。倒说则非。如说甁喩。因是随宗。亦得说宗是随因耶。此不 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0213a" n="0213a"/> <lb ed="B" n="0213a01"/>得说。不遍同品因则所立不随故。／复次。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0213a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0213a0201"><l><note place="inline">（七七）五七</note>合等。转非说。</l><l>应非作成常。</l><l>无常故所作。</l><l>又不遍。不乐。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213004" n="0213004"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0213a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0213a0301">若异法如同说诸非作彼是其常者。则应以非作故成不许常。若同法如异说诸无常 <lb ed="B" n="0213a04"/>彼是所作者。此复应以无常故成其所作。皆非所说。复于不遍法勤勇所发因中有如 <lb ed="B" n="0213a05"/>是过。谓电等非勤发应是常。或无常应是勤发。此皆成不乐说。／<note place="inline">（七八）五九</note>为要具二喩言方为 <lb ed="B" n="0213a06"/>能立。或但随一。以是因故。应说二类。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213005" n="0213005"/>若不尔者。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0213a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0213a0701"><l>说一。或不说。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213006" n="0213006"/></l><l>应能成立共。</l><l>不遍･及相违。</l><l>故说喩当二。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213007" n="0213007"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0213a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0213a0801">若唯说同法者。所立无处或亦有因。则成共不定。若唯说异法者。所立同类或是无因。 <lb ed="B" n="0213a09"/>则成不共不定。若俱不说二者。同品或无。异类或有。则成相违。<note place="inline">（七九）六〇</note>是故决定遮止相违不 <lb ed="B" n="0213a10"/>定。喩当说二。<note place="inline">（八〇）六一</note>若此一分已成者。随说一言亦为能立。如声。分别二義故。或随一義准说 <lb ed="B" n="0213a11"/>二故。不必具说。／<note place="inline">（八一）六二</note>又于義比量中唯见此理。因于所比决定已转。馀同类中念此是有。 <lb ed="B" n="0213a12"/>于彼无处念此是无。由是能生决定。故说。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0214a" n="0214a"/> <lb ed="B" n="0214a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a0101"><l><note place="inline">（八二）六三</note>如自所决定･</l><l>欲他决定生･</l><l>说宗法･相应･</l><l>所立･诸馀離。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214008" n="0214008"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0214a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a0201">如是于显宗法性義中说因言･显与所比不相離性義中说喩言･即显所比義中说宗 <lb ed="B" n="0214a03"/>言。唯此诸分能比･更无其馀･故审察等及与合结此皆遣離。／<note place="inline">（八三）六四</note>是则喩言应非馀分･说 <lb ed="B" n="0214a04"/>因義故･亦可如合略而不说耶。<note place="inline">（八四）六五</note>此亦不尔･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0214a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a0501"><l>虽喩于因法</l><l>不当言有异･</l><l>然显未说故･</l><l>非如类･无義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214009" n="0214009"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0214a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a0601">因有三相･因言唯显宗法性･显所馀義更应说喩。／<note place="inline">（八五）六六</note>如是难云･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0214a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a0701"><l>成因相应義</l><l>故说二喩者･</l><l>喩应为异分･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0214a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a0801">若因言唯说宗法性者･二喩成所馀義･不可为异分耶。／<note place="inline">（八六）六七</note>此亦不尔･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0214a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a0901"><l>异则同世间。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0214a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a1001">是则应如世间方便･喩言与因都无所涉。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0214a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a1101"><l><note place="inline">（八七）六八</note>是等于喩言</l><l>唯显示同法。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0214a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a1201">世间方便唯能显示所作性等与喩同法。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0215a" n="0215a"/> <lb ed="B" n="0215a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0215a0101"><l><note place="inline">（八八）六九</note>不说成所立･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0215a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0215a0201">谓能立者为因･此等方便则无其说。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0215a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0215a0301"><l>此复唯相类。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215010" n="0215010"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0215a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0215a0401">此复如说･如甁所作故无常･是喩方便通因多義故･唯说类同所立。／<note place="inline">（八九）七二</note>如是以异法喩 <lb ed="B" n="0215a05"/>得成能立耶。异法亦非･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215011" n="0215011"/>彼亦不能显示能立因性。何以故･此复･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0215a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0215a0601"><l>但为遣相类</l><l>有异法方便･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215012" n="0215012"/></l><l>相合说异品。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0215a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0215a0701">若如世间方便说见常而非作･以非作及常合一处说。此虽倒遣同法･仍与因异唯有 <lb ed="B" n="0215a08"/>类同。即说相类･不亦可有能立用耶。不尔･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0215a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0215a0901"><l><note place="inline">（九〇）七一</note>若以遮遣说･</l><l>与所立因法</l><l>或差别相似･</l><l>说喩应无穷。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215013" n="0215013"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0215a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0215a1001"><note place="inline">（九一）七〇</note>如说甁所作故无常･声亦如彼。遮遣如空･此唯类同。甁是无常･复当说所类故･则成无 <lb ed="B" n="0215a11"/>穷･或声成为无喩。又如前说如甁无常所立差别而相类者･亦应遣衣等而说所作性。 <lb ed="B" n="0215a12"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0215014" n="0215014"/>又非所立一切相皆具足･唯以无常为宗故･于相类中说一切義･亦为非理。／ <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0216a" n="0216a"/> <lb ed="B" n="0216a01"/><note place="inline">（九二）七三</note>又若唯宗法性为因故喩是异分者･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0216a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0216a0201"><l>因既唯宗法･</l><l>不定应成因。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0216a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0216a0301">此即似因亦应得成。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0216a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0216a0401"><l><note place="inline">（九三）七四</note>说二喩亦过･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0216a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0216a0501">若谓但有同法或异可有不定･幷说同异则无失者･此亦不尔･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0216a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0216a0601"><l><note place="inline">（九四）七五</note>九句有二故。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0216a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0216a0701">九种宗法中初三後三各最後因･虽说二喩･亦是不定故。上说喩讫。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0216a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0216a0801"><l><note place="inline">（九五）五八</note>因･宗･俱不成･</l><l>异品彼不遣･</l><l>倒合有二类･</l><l>无合･皆为似。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0216a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0216a0901">此中同法因不成者･如说声常･无质碍故･犹如极微。又所立不成者･如业。两俱不成者･ <lb ed="B" n="0216a10"/>如甁。异法喩中不遣者･譬若无常･见有质碍･如业･如极微･如虚空。此中说同法喩如虚 <lb ed="B" n="0216a11"/>空等･对不许常法空者是有法不成･此不别说。又倒合者･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0216015" n="0216015"/>同法中言若是无常 <lb ed="B" n="0216a12"/>见是勤发犹如甁等･异法中言若非勤发见其是常犹如空等。两喩有不说合者･唯说 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0217a" n="0217a"/> <lb ed="B" n="0217a01"/>因与所立俱有･或复俱无･如说勤发而无常如甁･或常而非勤发如空。说似喩讫。／复 <lb ed="B" n="0217a02"/>次颂言･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0217a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0217a0301"><l>无因等･及合･</l><l>顚倒等･非喩。</l><l>彼合不相属･</l><l>及不说彼故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0217016" n="0217016"/></l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0217a04"/> <lb ed="B" n="0217a05"/> <lb ed="B" n="0217a06"/> <lb ed="B" n="0217a07"/> <lb ed="B" n="0217a08"/> <lb ed="B" n="0217a09"/> <lb ed="B" n="0217a10"/> <lb ed="B" n="0217a11"/> <lb ed="B" n="0217a12"/> <lb ed="B" n="0217a13"/> <lb ed="B" n="0217a14"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0218a" n="0218a"/> <lb ed="B" n="0218a01"/> <lb ed="B" n="0218a02"/> <lb ed="B" n="0218a03"/> <lb ed="B" n="0218a04"/> <lb ed="B" n="0218a05"/> <lb ed="B" n="0218a06"/> <lb ed="B" n="0218a07"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0219a" n="0219a"/> <lb ed="B" n="0219a01"/> <lb ed="B" n="0219a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">观遮诠品第五</cb:mulu><head>观遮诠品第五</head> <lb ed="B" n="0219a03"/><p xml:id="pB09p0219a0301">此品大意。上文既说二量･今复遮计音声所起为馀量者･首擧颂云･“音声所起者･此无异比量･亦如说所作･遮 <lb ed="B" n="0219a04"/>诠显自義。”释云･音声于境见似相属者･乃如所作性等･拣别馀法以立言故･此与比量无所别异。以下反复辨 <lb ed="B" n="0219a05"/>破声论勝论之说･以为声与所诠非定相属･但以遮诠表義･全同比量･无容异立也。直至卷末始设征云･如是所 <lb ed="B" n="0219a06"/>馀譬量等云何亦非馀量。擧颂答云･“由此类说馀。”谓譬喩量者･如家牛以与野牛相似分别･此亦藉馀得成･ <lb ed="B" n="0219a07"/>同于声量。又此二義自体･本由馀量分别･意识以为相似･不异比量遮诠为相云云。此品文繁･无多正義･故悉从 <lb ed="B" n="0219a08"/>略。</p> <lb ed="B" n="0219a09"/><p xml:id="pB09p0219a0901">费氏著书 History of Indian logic, pp. 287-8 解此品云･但破･声量又引首半颂云･声量非比即现･皆与原 <lb ed="B" n="0219a10"/>文之意相悖。又引证第二品破勝论自相比量颂文二句･亦误。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0220a" n="0220a"/> <lb ed="B" n="0220a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">观过类品第六</cb:mulu><head>观过类品第六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0220001" n="0220001"/></head> <lb ed="B" n="0220a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0220a0201">既依现比二者释量。何義复说彼缺等似量耶。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0220a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0220a0301"><l>如立论诸分</l><l>以说似量者。</l><l>显不类能立。</l><l>是故说缺等。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0220a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0220a0401">诸有少分方便者。欲如前所说能立而以相似言成宗。今遮止彼。显与能立都不相类。 <lb ed="B" n="0220a05"/>故说缺等过。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0220a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0220a0601"><l>若即显彼过。</l><l>说难则应理。</l><l>若作相似说。</l><l>同难。为过类。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0220a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0220a0701"><note place="inline">（九七）九六</note>前宗若非能立。今出难言显彼缺等诸过。是则当理。<note place="inline">（九八）九七</note>若本无过而说缺等者。此则有失。 <lb ed="B" n="0220a08"/>与难相类。名为过类。由此不能分别前宗非能立性。／此中。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0220a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0220a0901"><l><note place="inline">（九九）一三一</note>至不至。三时。</l><l>不乐说为因。</l><l>“至不至。”“因言。”</l><l>此是缺因类。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0220a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0220a1001">如有说言。勤发性故声是无常。此因有喩。<note place="inline">（一〇〇）一三二</note>即设难言。若因至彼所立而成能立者。如河 <lb ed="B" n="0220a11"/>至海两水无异。其因即应与宗不别。又若不尔即不相至。云成所立。知是谁因。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0220002" n="0220002"/> <lb ed="B" n="0220a12"/>如是不相至者。与诸由不至而非因法曾无异故。应非能立。是为“至不至相似。”又<note place="inline">（一〇一）一三三</note> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0221a" n="0221a"/> <lb ed="B" n="0221a01"/>于三时作不爱乐言。若因在所立前。既无所立。此是谁因。若说在後。所立既成。此亦非 <lb ed="B" n="0221a02"/>因。若复俱时。如牛两角。因与有因者体皆不成。是为“非因相似。”<note place="inline">（一〇二）一三四</note>此二皆与缺因相 <lb ed="B" n="0221a03"/>类。所以者何。非理遣離一切有喩因故。且此何理。唯以不至相类同法。虽成就因相。亦 <lb ed="B" n="0221a04"/>说彼为非因。是复何理。在所立前不得名故。疑彼非因。又彼遮遣相似故。应有自害过。 <lb ed="B" n="0221a05"/>如是且说言因觉能立中有似三相因缺。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221003" n="0221003"/></p></cb:div> <lb ed="B" n="0221a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0221a0601"><l><note place="inline">（一〇三）一三五</note>義因似不成。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0221a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0221a0701">若是義因。言词不能遮遣故。即于彼義为似不成。如前非理遣撥一切法因故。又由<note place="inline">（一〇四）一三六</note> <lb ed="B" n="0221a08"/>二因于所立義非因果性故。此难非理。若依道理遣撥。自成能破。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0221a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0221a0901"><l><note place="inline">（一〇五）一五一</note>说常与无常</l><l>相随。成“常住。”此复似宗过。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0221a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0221a1001"><note place="inline">（一〇六）一五二</note>如说声是无常。难云。此应常时成就无常性。诸法不捨自性故。以是说彼是常。则为“ <lb ed="B" n="0221a11"/>常住相似过类。”此复是似宗过。增益无常性故。于彼无常转时。本非别有无常性。即 <lb ed="B" n="0221a12"/>彼事体未生而生生已复灭以说无常。亦如果性等。于彼分位自性为缘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221004" n="0221004"/>而说为 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0222a" n="0222a"/> <lb ed="B" n="0222a01"/>无常性。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0222a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0222a0201"><l><note place="inline">（一〇七）一三七</note>由说前无因。</l><l>应成无所立。“无说相似。”</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0222a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0222a0301"><note place="inline">（一〇八）一四〇</note>如前说例。若难未说此无常前因非有故。即由无因应成其常。是为“无说相似。”此复。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0222a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0222a0401"><l><note place="inline">（一〇九）一四三</note>因</l><l>增言词能立。</l><l>似不成。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0222a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0222a0501">说者于義。已自比量决定。次复欲他如自生决定故。由是義说互不相離。若增益谓言 <lb ed="B" n="0222a06"/>辞成義。未说无言即不得成。如是相难。即似不成。／复次。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0222a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0222a0701"><l><note place="inline">（一一〇）一四四</note>似缺。</l><l>谓说前能立。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0222a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0222a0801">若更增益说前即为能立。此似因缺。其能立时不说因者虽成因缺。若未说前则非能 <lb ed="B" n="0222a09"/>立。今难因義决定无有故。应知亦是似言缺过。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0222a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0222a1001"><l><note place="inline">（一一一）一三八</note>生前非因故。</l><l>说相违不成。</l><l>“无生相似。”</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0222a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0222a1101"><note place="inline">（一一二）一四一</note>如前说例。难云。若声勤发是无常者。声未生前非勤勇所发故。应亦成常。是为“无生 <lb ed="B" n="0222a12"/>相似。”此复。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0223a" n="0223a"/> <lb ed="B" n="0223a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0223a0101"><l><note place="inline">（一一三）一四五</note>二。</l><l>由增益而说。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0223a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0223a0201">若未生前增益能立故。此似不成。声已生者由勤勇所发故。今立彼灭亦有勤发。若由 <lb ed="B" n="0223a03"/>義准非勤发故增益为常。此似不定。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0223a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0223a0401"><l><note place="inline">（一一四）一三九</note>由异果性分。</l><l>见彼非能立。</l><l>“果相似。”</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0223a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0223a0501"><note place="inline">（一一五）一四二</note>如说所作性故如甁而声无常。若难。甁是异法果性故所作无常。何预于声。是为“果 <lb ed="B" n="0223a06"/>相似。”</p></cb:div> <lb ed="B" n="0223a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0223a0701"><l><note place="inline">（一一六）一四六</note>此复</l><l>由说意成三。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0223a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0223a0801">若难所说甁果性于声无有。此似不成。若难声果性于甁等无常中无。此似相违。若难 <lb ed="B" n="0223a09"/>常住空等如彼亦无。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223005" n="0223005"/>是不共故。似不定因。复次。难无同法故是似喩过。何以故。唯 <lb ed="B" n="0223a10"/>取法共相能为比量。非由差别。不然。诸法各自决定。应无比量故。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0223a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0223a1101"><l><note place="inline">（一一七）九八</note>以显示异品</l><l>为同法。立异。</l><l>“同法相似。”</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0223a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0223a1201"><note place="inline">（一一八）一〇五</note>云立异者。即是顚倒成立。此依能作因说。<note place="inline">（一一九）一〇八</note>如声无常。勤发性故。异法如空。即此显示空 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0224a" n="0224a"/> <lb ed="B" n="0224a01"/>由无触等亦得为同法故。成立其常。如是等因本以甁为同法。今说与异品空相同。即 <lb ed="B" n="0224a02"/>为“同法相似。”</p></cb:div> <lb ed="B" n="0224a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0224a0301"><l><note place="inline">（一二〇）九九</note>馀</l><l>由异法。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0224a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0224a0401"><note place="inline">（一二一）一〇九</note>此谓显示异法而立异者。立量二喩。如前所擧。而以甁为异法。／如是等难。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0224a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0224a0501"><l><note place="inline">（一二二）一一九</note>同故。</l><l>显馀不成故。</l><l>俱似共不定。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0224a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0224a0601">若以无触性为同异法故难馀不成。唯依同法。或依异法。两相似故。难者有过。立应亦 <lb ed="B" n="0224a07"/>然。是为似共不定。前宗非触而勤发性。非不定故。／又如是等。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0224a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0224a0801"><l><note place="inline">（一二三）一二〇</note>若欲成相类。</l><l>则为似违决。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0224a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0224a0901">若难意谓。如汝<note place="inline">立</note>唯由同法而得成立。今我<note place="inline">敌</note>亦尔。此似相违决定。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0224a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0224a1001"><l>此复无合故。</l><l>说为似喩过。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0224a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0224a1101">两者俱是似不定过。不能显示因与所立相随故。又不显示宗无因不有故。若难如後 <lb ed="B" n="0224a12"/>宗过前者亦然。此说似喩。成无合过。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0225a" n="0225a"/> <lb ed="B" n="0225a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0225a0101"><l>复是倒合故。</l><l>喩应与宗杂。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0225a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0225a0201">世间论议多以喩为类同。说声如甁。或不如空。此相合时亦得顚倒。说若无常彼是勤 <lb ed="B" n="0225a03"/>发。或非勤发彼则是常。复作结言。彼亦如是。或不如是。此成相似。若唯说喩。前後二宗 <lb ed="B" n="0225a04"/>应俱倒合故。／此复。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0225006" n="0225006"/></p></cb:div> <lb ed="B" n="0225a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0225a0501"><l>由因自体别。</l><l>非两俱违决。</l><l>前因方便中。</l><l>无彼不定性。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0225a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0225a0601"><note place="inline">（一二四）一二八</note>今此同法异法相似。且随世间方便而说。其勤发因。无有不定顚倒应知。如空难言则 <lb ed="B" n="0225a07"/>有不定。故难不成。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0225a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0225a0801"><l><note place="inline">（一二五）一〇〇</note>同法复说异。“分别相似。”</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0225a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0225a0901"><note place="inline">（一二六）一一〇</note>如前擧例。以甁同法成无常性。难云。虽有同法。然彼可烧可见性等皆异。此应唯甁无 <lb ed="B" n="0225a10"/>常。声则是常。非可烧性。又耳所闻故。如是顚倒分别所立。为“分别相似。”馀复有解。 <lb ed="B" n="0225a11"/>虽同有所作性。而以可烧不可烧等分别常无常。是为“分别相似。”</p></cb:div> <lb ed="B" n="0225a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0225a1201"><l>此</l><l>由不定差别。</l><l>及不共成常。</l><l>故似过。</l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0226a" n="0226a"/> <lb ed="B" n="0226a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0226a0101">此复以不定法及不共法成立其常。以为自宗不成。馀宗亦尔。此为能破。或复能立。若 <lb ed="B" n="0226a02"/>言能破。是似共及不共不定。若言能立。复是似相违决定。其第二解亦似不定。若说有 <lb ed="B" n="0226a03"/>可烧性等为无常因。则现量性及非眼所见性。随一于实等中应为不定。如是唯勤发 <lb ed="B" n="0226a04"/>因不缺因相。所难不成。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0226a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0226a0501"><l><note place="inline">（一二七）一〇二</note>应成</l><l>一性故。“无异。”</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0226a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0226a0601"><note place="inline">（一二八）一一一</note>以显示同法故。即谓与彼应成一体。彼者谓何。无所遮止。又相邻近故。应知是说所立。 <lb ed="B" n="0226a07"/>云无异者。谓成无差别。由何与彼而成无异。以无拣别。当知即是此彼一切。此难。以见 <lb ed="B" n="0226a08"/>与甁同法。即欲令馀亦复无别。甁所有法声上皆有。是则一切更互同法应成一体。是 <lb ed="B" n="0226a09"/>为“无异相似。”此难应成无异。实乃显示声甁不类。与前分别相似非有大异。是故 <lb ed="B" n="0226a10"/>如彼亦似不定。非见有差别故即成异義。亦非前宗唯以同法说其无常。是故为似不 <lb ed="B" n="0226a11"/>定。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0226a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0226a1201"><l>所立因无别。</l><l>复说似不成。</l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0227a" n="0227a"/> <lb ed="B" n="0227a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0227a0101">此云复者。谓说无异相似别義。<note place="inline">（一二九）一一二</note>以前类同分别相似。今别解释。谓宗与因两義无异故。 <lb ed="B" n="0227a02"/>如前擧例。难因非有。与所立義无有异故。<note place="inline">（一三〇）一二四</note>此复是似不成。此于未生以前增益无所立 <lb ed="B" n="0227a03"/>性。谓宗与因无异。生前若无。由谁能立。<note place="inline">（一三一）一一三</note>无异相似复有异释。勤勇所发如成无常。如是 <lb ed="B" n="0227a04"/>亦成馀法故。是为无异。<note place="inline">（一三二）一二五</note>此复由能立性损害所立。是似相违。此由可烧等不决定法而 <lb ed="B" n="0227a05"/>难违决。又复当说非以现见而能损害。／复次说言。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0227a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0227a0601"><l>以法违所立。</l><l>相类作无异。</l><l>此似相违因。</l><l>无过乃成难。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0227a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0227a0701"><note place="inline">（一三三）一二二</note>此同法相似等若是决定。则得成难。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0227007" n="0227007"/>若後宗有决定同法相似等为违决者。前宗 <lb ed="B" n="0227a08"/>则成所说不定。以是由能破门或能立门难彼共不共相违不定能遣所立故。<note place="inline">（一三四）一二三</note>又是等 <lb ed="B" n="0227a09"/>能破。若由现见亦能损害。如有说勤发故声无常者。相违难言彼因不定。应成声非所 <lb ed="B" n="0227a10"/>闻故。是但现见声为所闻性。即能损害。又复因何顚倒比度彼声是常。无所现见故。以 <lb ed="B" n="0227a11"/>有宗过。难前宗非所闻性则不成就。若一切决定中。现见不能损害。／又如是出难者。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0227a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0227a1201"><l>能害所立故。</l><l>是不害相违。</l></lg></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0228a" n="0228a"/> <lb ed="B" n="0228a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0228a0101">此中所立谓法或有法･随应皆得。若成损害･即为彼相违性。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0228a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0228a0201"><l><note place="inline">（一三五）一〇二</note>于宗显馀因･</l><l>是“可得相似。”</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0228a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0228a0301"><note place="inline">（一三六）一一四</note>若显示别由馀因得成所立･是为“可得相似。”如前成立无常･难云･所作非彼因性･ <lb ed="B" n="0228a04"/>于电等法亦由馀现量等得成无常故。若无彼亦有此。彼非此因故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228008" n="0228008"/>馀复作异方 <lb ed="B" n="0228a05"/>便･谓此非无常因･以不遍故･如立草木有情･而以睡眠为因。／此复･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0228a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0228a0601"><l>多所建立宗･</l><l>即与因为类。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228009" n="0228009"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0228a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0228a0701">若由馀因亦成无常･此则所立决定。又纵由馀得成･云何此即非因･<note place="inline">（一三七）一二六</note>此于无常无处曾 <lb ed="B" n="0228a08"/>所不见･性决定故。曾无是理･所作法若为馀果･自即非因･故彼难似不定。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0228a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0228a0901"><l>设施宗中无･</l><l>由因不遍故･</l><l>似不成･非声。</l><l>为依成一切。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0228a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0228a1001"><note place="inline">（一三八）一二七</note>若说不遍非因･以馀无常法无此因故･即施设声上亦无･此似不成。若唯所立中无此 <lb ed="B" n="0228a11"/>因･则成能破。又声虽有其因･非如以缠藤<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228010" n="0228010"/>等睡眠谓诸草木有情･而依声成･一 <lb ed="B" n="0228a12"/>切无常故･为难不成。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0229a" n="0229a"/> <lb ed="B" n="0229a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0229a0101"><l><note place="inline">（一三九）一〇三</note>由馀義疑难</l><l>彼因･说“犹豫。”</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0229a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0229a0201"><note place="inline">（一四〇）一一六</note>若处分别宗義因義･见因不定･说为犹豫･是名“犹豫相似过类。”如前擧例。难言･勤 <lb ed="B" n="0229a03"/>勇所发者･现见有显有生故･此将奚属･应成犹豫･故以此因成无常者非理。／是则･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0229a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0229a0401"><l>增益所立故･</l><l>似不定･</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0229a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0229a0501"><note place="inline">（一四一）一二八</note>本以勤勇无间所发成立灭壞。今者增益无常是生。由彼犹豫而为不定･如是于根水 <lb ed="B" n="0229a06"/>等可显境中亦得勤勇所发性故。然灭壞性实为所立･诸所显法亦复灭壞･是故此难 <lb ed="B" n="0229a07"/>为似不定。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0229a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0229a0801"><l><note place="inline">（一四二）一二九</note>不成。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0229a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0229a0901">应知此由增益。若增益勤勇所发因是生作能破者･是似不成。说彼勤发可得为因･非 <lb ed="B" n="0229a10"/>说勤勇所生故。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0229a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0229a1101"><l><note place="inline">（一四三）一〇四</note>由异品義说･</l><l>不乐･名“義准。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229011" n="0229011"/></l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0229a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0229a1201"><note place="inline">（一四四）一一七</note>如有难言･若勤勇所发是无常者･義准则应电等诸非勤发皆常･是为“義准相似。”</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0230a" n="0230a"/> <lb ed="B" n="0230a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0230a0101"><l><note place="inline">（一四五）一三〇</note>此于馀所立</l><l>不定･成似因。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0230a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0230a0201">若由勤勇所发以成无常･即增益非勤是常为不定难。此似不定･因于馀宗常中不转･ <lb ed="B" n="0230a03"/>于何所立而说不定。复次･本立勤发者唯无常･今复增益唯勤发者无常･遂以电等无 <lb ed="B" n="0230a04"/>彼勤发亦成无常为难。实则前勤发因常品非有即是正因･此难不成。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0230a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0230a0501"><l><note place="inline">（一四六）一四七</note>所许两俱处</l><l>求因･“成相似。”</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0230a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0230a0601"><note place="inline">（一四七）一四九</note>如前擧例･难言･且甁无常以何为因。（是为应成相似。）</p></cb:div> <lb ed="B" n="0230a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0230a0701"><l><note place="inline">（一四八）一四八</note>此如似喩过。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0230a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0230a0801"><note place="inline">（一四九）一五〇</note>此难甁不成无常･是无合喩过。然甁无常本已成就･此难相似･如前果相似中所说。／ <lb ed="B" n="0230a09"/>是等相似者･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0230a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0230a1001"><l>诸过类少分。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0230a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0230a1101"><note place="inline">（一五〇）一五五</note>即如是等由似过难非理･所馀增益损减<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230012" n="0230012"/>等诸相似亦然。<note place="inline">（一五一）一五四</note>又即此等･但以方便 <lb ed="B" n="0230a12"/>少分异故･差别无边。<note place="inline">（一五二）一二一</note>此中我侪复说彼为似缺･似不成等･于能诠中施设所诠故。或复 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0231a" n="0231a"/> <lb ed="B" n="0231a01"/>说为似缺过难。似不成过难等。如是本论中说相似名亦复不定。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231013" n="0231013"/>有处相似以 <lb ed="B" n="0231a02"/>女声<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231014" n="0231014"/>说。与过类<note place="inline">女声字</note>相属而立名故。有处又以不男声<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231015" n="0231015"/>说。与难破（不 <lb ed="B" n="0231a03"/>男声字）相属而立名故。如是以相似声总摄一切。谓此是诸过类中“应成相似”等。此 <lb ed="B" n="0231a04"/>中且以似缺过等说彼过类。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0231a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0231a0501"><l>成难论中说。</l><l>顚倒。不真实。</l><l>相违。三过类。</l><l>皆不见差别。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0231a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0231a0601">成质难论中以顚倒不实及相违说诸过类。实无此等差别相。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0231a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0231a0701"><l>正理略<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231016" n="0231016"/>复说</l><l>诸馀过类相。</l><l>依廣分应知。</l><l>馀皆是彼分。</l></lg></cb:div> <lb ed="B" n="0231a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0231a0801">正理略分中复说。依同或异立难是为过类。彼廣分中。分别成多。然即因至不至及不 <lb ed="B" n="0231a09"/>生等。皆无彼过类相。非由同异而难故。如是诸所未说过难。应知皆由正理廣分辗转 <lb ed="B" n="0231a10"/>流漫。诸馀说者所作。亦唯此等一分。如是馀处说诸能立能破及彼相似等过。亦然。是 <lb ed="B" n="0231a11"/>等流漫及所量義应遮止者。于勝论正理及足目正理廣分两者当知。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231017" n="0231017"/>其诸外 <lb ed="B" n="0231a12"/>道所量诸義。唯是思拟遍计。非现量境。不堪审辨。／复次说云。</p></cb:div> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0232a" n="0232a"/> <lb ed="B" n="0232a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0232a0101"><l>外道思拟力。</l><l>相不可显示。</l><l>与自方便违。</l><l>不成所乐義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232018" n="0232018"/></l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0232a02"/> <lb ed="B" n="0232a03"/> <lb ed="B" n="0232a04"/> <lb ed="B" n="0232a05"/> <lb ed="B" n="0232a06"/> <lb ed="B" n="0232a07"/> <lb ed="B" n="0232a08"/> <lb ed="B" n="0232a09"/> <lb ed="B" n="0232a10"/> <lb ed="B" n="0232a11"/> <lb ed="B" n="0232a12"/> <lb ed="B" n="0232a13"/> <lb ed="B" n="0232a14"/> <lb ed="B" n="0232a15"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0233a" n="0233a"/> <lb ed="B" n="0233a01"/> <lb ed="B" n="0233a02"/> <lb ed="B" n="0233a03"/> <lb ed="B" n="0233a04"/> <lb ed="B" n="0233a05"/> <lb ed="B" n="0233a06"/> <lb ed="B" n="0233a07"/> <lb ed="B" n="0233a08"/> <lb ed="B" n="0233a09"/> <lb ed="B" n="0233a10"/> <lb ed="B" n="0233a11"/> <lb ed="B" n="0233a12"/> <lb ed="B" n="0233a13"/> <lb ed="B" n="0233a14"/> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0234a" n="0234a"/> <lb ed="B" n="0234a01"/> <lb ed="B" n="0234a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">附录集量所破義</cb:mulu><head>附录集量所破義</head> <lb ed="B" n="0234a03"/><p xml:id="pB09p0234a0301">集量之制也。备二大门一则显自说之特殊一则遮异宗之偏失。盖所立诸義无不深植源渊。映带时论。简持去 <lb ed="B" n="0234a04"/>取以致于圆满之域。故二门相成未可缺也。上出略抄。但节取其正宗。所破各家之说犹有待列擧对照焉。复次。 <lb ed="B" n="0234a05"/>印土各宗典籍存佚各半。颇不足供学史之研究。晚近学者涉猎<persName>佛</persName>书。得隻字片语以为参证。未尝不色然喜也。 <lb ed="B" n="0234a06"/>顾独不知勘集量论。论中所见各家异義之多且要。而又关繫学史。随有取择皆成新资。表而出之不容缓也。录 <lb ed="B" n="0234a07"/>所破義。</p> <lb ed="B" n="0234a08"/><p xml:id="pB09p0234a0801">集量论所破异義得类擧其名者。凡五大家。一成质难论。二正理论者。三勝论者四数论者。五弥曼萨论者。今以 <lb ed="B" n="0234a09"/>次列之。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0234a10"/> <lb ed="B" n="0234a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一成质难论之说</cb:mulu><head>一成质难论之说</head> <lb ed="B" n="0234a12"/><p xml:id="pB09p0234a1201">理门论中料简自部。每曰破古因明论旧因明师。集量不见是语。唯随处先破成质难论。rtsod-pa-bsgrub-pa <lb ed="B" n="0234a13"/> 盖此论者。即古因明说之集成。破论则破古说也。集量第一品释现量正義讫。擧颂云。“成难非师作。无用相推 <lb ed="B" n="0234a14"/>许。一分馀说故。以是我当辨。”释云。成质难论者非规笵师<name role="" type="person">世亲</name>之作。亦无用推为师作。何以故。论義一分馀处 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0235a" n="0235a"/> <lb ed="B" n="0235a01"/>已说故。以是所释量等。我侪当略致辨。（奈旦版原本 mdo ce 页一六上。九九下）此在当时。殆深信成质难论为世 <lb ed="B" n="0235a02"/>亲著作而承用其说。故陈那特揭破之使失所據也。以次引文。约十四则。</p> <lb ed="B" n="0235a03"/><p xml:id="pB09p0235a0301"><note place="inline">现量品</note></p> <lb ed="B" n="0235a04"/><p xml:id="pB09p0235a0401">（一）由彼境義生识。是为现量。（奈旦版原本。页一六上。九九下）</p> <lb ed="B" n="0235a05"/><p xml:id="pB09p0235a0501">（二）五识所<anchor xml:id="nkr_note_add_0235a0501" n="0235a0501"/><anchor xml:id="beg0235a0501" n="0235a0501"/>缘<anchor xml:id="end0235a0501"/>是自相境。不施假名。（本。一七上。一〇〇下）</p> <lb ed="B" n="0235a06"/><p xml:id="pB09p0235a0601"><note place="inline">为自比量品</note></p> <lb ed="B" n="0235a07"/><p xml:id="pB09p0235a0701">（三）观不相離境義所知。是为比量。（本。三四下。一一六下）</p> <lb ed="B" n="0235a08"/><p xml:id="pB09p0235a0801"><note place="inline">为他比量品</note></p> <lb ed="B" n="0235a09"/><p xml:id="pB09p0235a0901">（四）说所立言为宗。此同正理。（本･四五下。一二七下）</p> <lb ed="B" n="0235a10"/><p xml:id="pB09p0235a1001">（五）说宗亦取意许品类。（本同前）</p> <lb ed="B" n="0235a11"/><p xml:id="pB09p0235a1101">（六）因与宗违。如说声常一切无常故。是相违似因。（本。四六下。一二九上）</p> <lb ed="B" n="0235a12"/><p xml:id="pB09p0235a1201">（七）显示不相離法。是为因。（本･五五下。一三八上）</p> <lb ed="B" n="0235a13"/><p xml:id="pB09p0235a1301">（八）不成。不定。及相违義。是为似因。如说眼所见故声无常。是不成。无碍故常。是不定。勝论者说根所转故无 <lb ed="B" n="0235a14"/>常。是与所立義相违。数论者说能生故因中有果。是与能立边相违。（本。六二下。一四六上）</p> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0236a" n="0236a"/> <lb ed="B" n="0236a01"/><p xml:id="pB09p0236a0101"><note place="inline">观喩似喩品</note></p> <lb ed="B" n="0236a02"/><p xml:id="pB09p0236a0201">（九）显示宗因相随。是为喩。譬说如甁。（本。七〇下。一五四上）</p> <lb ed="B" n="0236a03"/><p xml:id="pB09p0236a0301"><note place="inline">观过类品</note></p> <lb ed="B" n="0236a04"/><p xml:id="pB09p0236a0401">（一〇）诸有过难分三类说。顚倒。不实･及相违。（本。九四上。一七七上）</p> <lb ed="B" n="0236a05"/><p xml:id="pB09p0236a0501">（一一）顚倒难者。同法。异法。分别。无异。无因。至不至･可得。犹豫。无说。果相似等。（本。九四上。一七七上下）</p> <lb ed="B" n="0236a06"/><p xml:id="pB09p0236a0601">（一二）同法等四相似者。于决定因所成量中。以不定同法等相难。故成顚倒。（本。九四上。一七七下）</p> <lb ed="B" n="0236a07"/><p xml:id="pB09p0236a0701">（一三）不实義难者。应成。義准相似等。（本。九五上。一七八下）</p> <lb ed="B" n="0236a08"/><p xml:id="pB09p0236a0801">（一四）相违难者。无生。常住相似等。（本･九五下。一七八下）</p> <lb ed="B" n="0236a09"/><p xml:id="pB09p0236a0901">上擧成质难论。大体已具。寻其原典。梵藏均缺。独我国真谛旧译如实论文颇与相符。</p> <lb ed="B" n="0236a10"/><p xml:id="pB09p0236a1001">其一。如实论旧传是<name role="" type="person">世亲</name>所作。与成质难论之传说恰合。</p> <lb ed="B" n="0236a11"/><p xml:id="pB09p0236a1101">其二。如实论各品皆题反质难品。又与成质难题相同。</p> <lb ed="B" n="0236a12"/><p xml:id="pB09p0236a1201">其三。如实论中精要之義为道理难。分顚倒不实相违三类。又与成质难论全合。（上列一〇至一四则）</p> <lb ed="B" n="0236a13"/><p xml:id="pB09p0236a1301">其四。如实论说堕负義与正理派立异者。如声常一切无常故为因过。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236001" n="0236001"/>不成不定相违为似因。皆与成 <lb ed="B" n="0236a14"/>质难论全同。（上列六。八两则）</p> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0237a" n="0237a"/> <lb ed="B" n="0237a01"/><p xml:id="pB09p0237a0101">有此数证。成质难论与如实论之符合已无可疑。至其立名两异者。真谛译籍每喜易题。如观所缘论译作思尘 <lb ed="B" n="0237a02"/>本已義尽。而真谛以说唯识。复名之无相思尘。今如实论者。安知不本为反质难。而真谛益其题号为如实论反 <lb ed="B" n="0237a03"/>质难品乎。又长房录以次著录真谛译籍。皆有如实论一卷。反质论一卷。堕负论一卷。今但存如实论。又安知非 <lb ed="B" n="0237a04"/>本为反质堕负。而冒如实之名者乎。审若是。如实本为成质难论。亦未可知也。若集量引文如实犹有未见者。其 <lb ed="B" n="0237a05"/>籍本非全豹。固不可执以为难也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237002" n="0237002"/>古因明说备于成难。而陈译如实存其面影。新因明说宗于集量。而奘 <lb ed="B" n="0237a06"/>译理门有其本源。要此始终。旁资梵藏。因明流变而後可言。盖国译<persName>佛</persName>典者。每片珍之散见。汲海藏而不穷。寻讨 <lb ed="B" n="0237a07"/>所资。诚足郑重无量者矣。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0237a08"/> <lb ed="B" n="0237a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二正理论者之说</cb:mulu><head>二正理论者之说</head> <lb ed="B" n="0237a10"/><p xml:id="pB09p0237a1001">集量征破正理之说多出于正理经。对擧如次。</p> <lb ed="B" n="0237a11"/><p xml:id="pB09p0237a1101"><note place="inline">现量品</note></p> <lb ed="B" n="0237a12"/><p xml:id="pB09p0237a1201">（一）根境相合生智。不设假名。无所迷乱。确实为性。是为现量。（奈旦版原本页一六上。一〇〇下。经一。一。四）</p> <lb ed="B" n="0237a13"/><p xml:id="pB09p0237a1301"><note place="inline">为自比量品</note></p> <lb ed="B" n="0237a14"/><p xml:id="pB09p0237a1401">（二）比量有先行法。凡三类。一有前。二有馀。三共见。（本。三五上。一一七下。经一。一。五）</p> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0238a" n="0238a"/> <lb ed="B" n="0238a01"/><p xml:id="pB09p0238a0101">（三）有前者。与前者相似。或有前者法。有馀例知。或有馀果为有馀。共见者。以因果相随性比度境義。（本。三五 <lb ed="B" n="0238a02"/>上至三六上。一一七上。至一一八下）</p> <lb ed="B" n="0238a03"/><p xml:id="pB09p0238a0301">（四）唯有前比量有三种。取三时故。（本。三六上下。一一八下）</p> <lb ed="B" n="0238a04"/><p xml:id="pB09p0238a0401"><note place="inline">为他比量品</note></p> <lb ed="B" n="0238a05"/><p xml:id="pB09p0238a0501">（五）非能立者･是为所立。（本。四五上。一二七上）</p> <lb ed="B" n="0238a06"/><p xml:id="pB09p0238a0601">（六）说所立言是为宗。（本。四五下。一二七下。经一。一。三三）</p> <lb ed="B" n="0238a07"/><p xml:id="pB09p0238a0701">（七）宗与因违说名宗违，是为宗过。如说声常。一切无常故。（本。四六上。一二八上。经五。二。四）</p> <lb ed="B" n="0238a08"/><p xml:id="pB09p0238a0801">（八）由与喩同法而成所立者。是为因。（本。五六下。一三九下。经一。一。三四）</p> <lb ed="B" n="0238a09"/><p xml:id="pB09p0238a0901">（九）由同法幷异法为因。而与似因有别。但同法为因者。所闻故如声性。应立声常。但异法为因者。勤发故不 <lb ed="B" n="0238a10"/>如甁。应立声常。合二无过。或以能立義拣别是因。（本。五八下。一四一上）</p> <lb ed="B" n="0238a11"/><p xml:id="pB09p0238a1101">（一〇）有错乱。相违。方便相似。所立相似。及过时。为似因。（本。六四上。一四六下。经一。二。四）</p> <lb ed="B" n="0238a12"/><p xml:id="pB09p0238a1201">（一一）有错乱者。谓不定。（本。同前。经一。二。五）</p> <lb ed="B" n="0238a13"/><p xml:id="pB09p0238a1301">（一二）与所取宗義相违。为相违。如勝论说极微无碍故非能造者。（本。六四上。一四七上。经一。二。六）</p> <lb ed="B" n="0238a14"/><p xml:id="pB09p0238a1401">（一三）于彼审思所由方便。为决了而说者。是为方便相似。如说我常。与身异故。（本･六四下。一四七下。经一。二 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0239a" n="0239a"/> <lb ed="B" n="0239a01"/>七）</p> <lb ed="B" n="0239a02"/><p xml:id="pB09p0239a0201">（一四）若与所立无异･须成立故･是为所立相似。如说声常･无有触故･如觉。（本･同前･经一･二･八）</p> <lb ed="B" n="0239a03"/><p xml:id="pB09p0239a0301">（一五）时过方说者･是为过时。如说声无常。如甁･不擧其因･待问方说是所作故。（本･六五上下･一四八上･经一･ <lb ed="B" n="0239a04"/>二･九）</p> <lb ed="B" n="0239a05"/><p xml:id="pB09p0239a0501"><note place="inline">观喩及似喩品</note></p> <lb ed="B" n="0239a06"/><p xml:id="pB09p0239a0601">（一六）若有譬喩与所立同法而分别彼法者･是为喩。又由此相违而彼相违･亦为喩。（本･七五下･一一五上･经 <lb ed="B" n="0239a07"/>一･一･三六･又三七）</p> <lb ed="B" n="0239a08"/><p xml:id="pB09p0239a0801"><note place="inline">观过类品</note></p> <lb ed="B" n="0239a09"/><p xml:id="pB09p0239a0901">（一七）由同法或异法以相难者･是为过类。（本･九五下･一七九上･经･一･二･一八）</p> <lb ed="B" n="0239a10"/><p xml:id="pB09p0239a1001">（一八）因至不至不生等皆过类流漫而说。（本同前）</p> <lb ed="B" n="0239a11"/><p xml:id="pB09p0239a1101">上十八则･擧凡正理论者释量要義殆皆引及･文句亦与现存正理经本相符。尤可注意者･则在文句之解释。盖 <lb ed="B" n="0239a12"/>论引破异義･必有解说之刊定･而後纵辞能针对。又此解说･必为异宗所自许･而後驳诘不唐劳。故據释文･或寻 <lb ed="B" n="0239a13"/>破意･以觇当时一宗异学･实为无上之资。有如通涂所说･正理经註最古最要者･唯婆蹉衍那之廣释･陈那解经･ <lb ed="B" n="0239a14"/>即尝申破其義云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239003" n="0239003"/>然今勘集量释文･全不类婆蹉衍那･却与遮罗迦本集等原始之说相合。擧一二例･若 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0240a" n="0240a"/> <lb ed="B" n="0240a01"/>释方便相似･以我与身异故常为喩･而以不定为破。因知方便相似云者･乃以所思为成宗方便之法･取决定而 <lb ed="B" n="0240a02"/>言之。如与身异故本有多義･今但决定取异无常身故常为方便而说。是则身异之言与宗中常又何所别･即有 <lb ed="B" n="0240a03"/>以宗一分为因之过･故为似因。正理宗立说本意如是･故陈那得據而破之曰･不定。与身异故之于我常･实非必 <lb ed="B" n="0240a04"/>然･矧言其以决定方便而成相似者。此解全与遮罗迦说方便相似･方便心论说类同･相合。而婆蹉衍那之释谓 <lb ed="B" n="0240a05"/>决定立敌异義理相等而不决者･适见其支離矣。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240004" n="0240004"/>又若解所立相似･以声无触故常为喩･而以非不成为 <lb ed="B" n="0240a06"/>破。绎意应云･无触者之为常･有待证成･不异所立･故是似因也。陈那则从而破之曰･非不成。盖宗中有法无此因 <lb ed="B" n="0240a07"/>者･是则有待证成。今此声上有非触之義･即非不成･矧言其以不成而为相似也。此又与遮罗迦等籍相合･而婆 <lb ed="B" n="0240a08"/>蹉解释有不备･後人臆测之谈更无足论矣。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240005" n="0240005"/>其馀若是之例･犹不勝擧。是则婆蹉廣释最古最要之谓何･ <lb ed="B" n="0240a09"/>又陈那破婆蹉说之谓何･诚不能无疑也。</p> <lb ed="B" n="0240a10"/><p xml:id="pB09p0240a1001">复次･集量第六品末谓正理经略分（rigs-pa-phra-mo）以同异相难为过类･廣分（rigs-pa-brtags-pa）则曼 <lb ed="B" n="0240a11"/>衍其说谓有种种相似。其间如至不至无生相似等･皆不以同异为难而成过类･实轶出所说之笵围云。次後又 <lb ed="B" n="0240a12"/>谓一切所量当遮遣者･由勝论正理及足目正理廣分二者应知。<note place="inline">依宝本译</note>此云正理略分当于经文初卷･廣分 <lb ed="B" n="0240a13"/>则当次卷以下。今截然分言之･且指出前後相违处･以见流漫之形迹･此实为考证经本成立之一资料。至称足 <lb ed="B" n="0240a14"/>目正理廣分与一般正理对擧･似流漫之说即自彼出者･此与義净補译理门之称足目第二理门<note place="inline">正理</note>多少 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0241a" n="0241a"/> <lb ed="B" n="0241a01"/>相通･抑又学史上可供研究者也･</p></cb:div> <lb ed="B" n="0241a02"/> <lb ed="B" n="0241a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三勝论者之说</cb:mulu><head>三勝论者之说</head> <lb ed="B" n="0241a04"/><p xml:id="pB09p0241a0401">勝论以量释句･立義甚备･故集量征破独多。今擧其略･</p> <lb ed="B" n="0241a05"/><p xml:id="pB09p0241a0501"><note place="inline">现量品</note></p> <lb ed="B" n="0241a06"/><p xml:id="pB09p0241a0601">（一）经说唯由相合而成者为实现量。由我根及義相合而成者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241006" n="0241006"/>为彼馀法。有依量而说馀義。谓根与 <lb ed="B" n="0241a07"/>義相合为量･以是不共因故。又复有说我及意合为量･以是殊勝義故。（奈旦本･页一九上･一〇二下）</p> <lb ed="B" n="0241a08"/><p xml:id="pB09p0241a0801">（二）说由犹豫及决了智所成者为现量及有相智（比量）但决了智以观察为先･现量唯见境･（引此以破四合 <lb ed="B" n="0241a09"/>之说 本･页同前）</p> <lb ed="B" n="0241a10"/><p xml:id="pB09p0241a1001">（三）待同及异･又待实德业者･为现量。（本･页同前）</p> <lb ed="B" n="0241a11"/><p xml:id="pB09p0241a1101"><note place="inline">为自比量品</note></p> <lb ed="B" n="0241a12"/><p xml:id="pB09p0241a1201">（四）比量不必为共相境･如由所触比知不可见风。此触亦不可见。（本･二九下･一一二下）</p> <lb ed="B" n="0241a13"/><p xml:id="pB09p0241a1301">（五）说此是此果･因･相属･（ḥgrel-ba）有一義和合･（don-gcig-la ḥdul-ba）及有相违者･是等为有相者。（ <lb ed="B" n="0241a14"/>本･三六下･一一八下）</p> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0242a" n="0242a"/> <lb ed="B" n="0242a01"/><p xml:id="pB09p0242a0101">（六）因果比量･如正理有前有馀说･（本･同前）</p> <lb ed="B" n="0242a02"/><p xml:id="pB09p0242a0201">（七）相属二类･成就及和合･如烟于火･及角于牛。（本･同前）</p> <lb ed="B" n="0242a03"/><p xml:id="pB09p0242a0301">（八）一義和合亦二类･果与馀果･因与馀因･如色与所触･又手与足･（本･三八上･一一九下）</p> <lb ed="B" n="0242a04"/><p xml:id="pB09p0242a0401">（九）相违四类･未成已成等･如雲风合于降雨等。（本･三八上･一二〇上）</p> <lb ed="B" n="0242a05"/><p xml:id="pB09p0242a0501">（一〇）显示相与有相之相属故･又说“此是此之。”此是者･谓相･（本･三八上･一二〇上）</p> <lb ed="B" n="0242a06"/><p xml:id="pB09p0242a0601">（一一）论中说（bstan-bcas-nas）一相属性为比量因。如说成因果相故･又如是有中非因故･以为无常及 <lb ed="B" n="0242a07"/>常之因。但经无明文。（本･三九上･一二〇下）</p> <lb ed="B" n="0242a08"/><p xml:id="pB09p0242a0801"><note place="inline">为他比量品</note></p> <lb ed="B" n="0242a09"/><p xml:id="pB09p0242a0901">（一二）彼所成就之法为因。彼谓所立。（本･五八下･一四一下）</p> <lb ed="B" n="0242a10"/><p xml:id="pB09p0242a1001">（一三）似因有三･不成不可说･非有･及犹豫。（本･六五下･一四八上）</p> <lb ed="B" n="0242a11"/><p xml:id="pB09p0242a1101">（一四）不成者･似因。（无例･ 本･同前）</p> <lb ed="B" n="0242a12"/><p xml:id="pB09p0242a1201">（一五）非有犹豫者･如说有角者为马･或牛。（本･六五下･一四八下）</p> <lb ed="B" n="0242a13"/><p xml:id="pB09p0242a1301"><note place="inline">观喩及似喩品</note></p> <lb ed="B" n="0242a14"/><p xml:id="pB09p0242a1401">（一六）两俱极成者为喩。（本･七三下･一五七上）</p> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0243a" n="0243a"/> <lb ed="B" n="0243a01"/><p xml:id="pB09p0243a0101"><note place="inline">观遮诠品</note></p> <lb ed="B" n="0243a02"/><p xml:id="pB09p0243a0201">（一七）如说首背脐手等声･皆以各自所依分别能显･此即于诸总中亦有自性差别。（本･八〇上･一六四上）</p> <lb ed="B" n="0243a03"/><p xml:id="pB09p0243a0301">（一八）声量待习惯所熏而能解義。（本･八六下･一七〇上）</p> <lb ed="B" n="0243a04"/><p xml:id="pB09p0243a0401">上列诸義多见于勝论经･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243007" n="0243007"/>所可注意者･则仍在文句之解释。现存经註･首推<name role="" type="person">商羯罗</name>弥息罗所著“邬波 <lb ed="B" n="0243a05"/>斯迦罗･”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243008" n="0243008"/>而其时代甚晚。（在十五世纪中葉）书中或依據古说･或自生曲解･虽以钵罗沙他钵陀“廣释” <lb ed="B" n="0243a06"/>（陈那後百年内之作）等旧籍相勘･犹不尽了了。故学者动致疑议･苦无定论。然从集量搜剔古義･持以铨衡･亦易决 <lb ed="B" n="0243a07"/>也。擧一二例･如经二篇一章十五至十九经云･风虽可触而非现量･无可见征相故･又由共见无所区别故･唯由 <lb ed="B" n="0243a08"/>吠陀得知･然名业者为勝异者等征相･名业由现量而起故。“邬波斯迦罗”中释此･以首三经解风･後二经证 <lb ed="B" n="0243a09"/>成诸自在者。其说似不相贯･今人疑之･以为首三经外难･後二经正释。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243009" n="0243009"/>然今征之集量･（前擧第四则幷释） <lb ed="B" n="0243a10"/>前三经正释风为比量･後二经例释名业比最勝（gtsol-bo）等･适得其反。因知“邬波斯迦罗”之短长虽有 <lb ed="B" n="0243a11"/>可议･若此等处本于旧说固可信也･又如经三篇一章一五至一七经云･不极成非因･非有及犹豫亦非因･如有 <lb ed="B" n="0243a12"/>角故为马･又有角者为牛･此不定因之喩。“邬波斯迦罗”中引古註解･同正理经五种似因。意有附会･今人疑 <lb ed="B" n="0243a13"/>之･以为但有不成相违不定三義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243010" n="0243010"/>今征之集量･经義本说三种･（前擧十三至十五则）義例暸然･无待详证。因 <lb ed="B" n="0243a14"/>知“邬波斯迦罗”等解･若此等处意有未惬･固应有拣别也。自馀寻绎破意得经古解可资研究者･犹不勝擧･ <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0244a" n="0244a"/> <lb ed="B" n="0244a01"/>复次･我国传勝论之学･以“十句義论”为依。十句義者･于经義有所组织变化･盖晚出之说而印土所不传者 <lb ed="B" n="0244a02"/>也。今人考证其书之成。当在护法以後<name role="" type="person">玄奘</name>以前。（西纪五五〇～六四〇间<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244011" n="0244011"/>）其思想递嬗之径路。今得集量 <lb ed="B" n="0244a03"/>各说证之･乃愈显明。如集量说比量相有因果相属一義和合相违五种･而于相属中摄有和合･（前擧第五第七则 <lb ed="B" n="0244a04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0244012" n="0244012"/>）此异经而同论･其为论文思想之源泉无疑。又谓论云相属性为比量因･（前擧第十一则）此亦十句義 <lb ed="B" n="0244a05"/>论释比量之要義。而在当时既有论书立此异说･实大可注意也。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0244a06"/> <lb ed="B" n="0244a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四数论者之说</cb:mulu><head>四数论者之说</head> <lb ed="B" n="0244a08"/><p xml:id="pB09p0244a0801">数论说量异義见于集量者･如次。</p> <lb ed="B" n="0244a09"/><p xml:id="pB09p0244a0901"><note place="inline">现量品</note></p> <lb ed="B" n="0244a10"/><p xml:id="pB09p0244a1001">（一）耳等所转为现量。谓耳等五･由意增上･如次取声等五境･说为现量。（奈旦版原本･二二上･一〇五下）</p> <lb ed="B" n="0244a11"/><p xml:id="pB09p0244a1101"><note place="inline">为自比量品</note></p> <lb ed="B" n="0244a12"/><p xml:id="pB09p0244a1201">（二）随由一种相属现量而成所馀法･是为比量。相属有七･随应为比量因。（本･三九上･一二一上）</p> <lb ed="B" n="0244a13"/><p xml:id="pB09p0244a1301">（三）相属有七者･谓实与有实･如烟与火。（本･三九下･一二一下）</p> <lb ed="B" n="0244a14"/><p xml:id="pB09p0244a1401">（四）又所害与能害･如蛇与食蛇兽。（本･四〇上･一二二上）</p> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0245a" n="0245a"/> <lb ed="B" n="0245a01"/><p xml:id="pB09p0245a0101">（五）又因与有因。如自性与异分。（本。同前）</p> <lb ed="B" n="0245a02"/><p xml:id="pB09p0245a0201">（六）又能生与所生。能显与所显等。（本･四〇下･一二二下･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245013" n="0245013"/>）</p> <lb ed="B" n="0245a03"/><p xml:id="pB09p0245a0301">（七）比量有二。一观差别。二观共。观差别者。云此是此。观共又二。谓因与果。（本。四一下。一三二下）</p> <lb ed="B" n="0245a04"/><p xml:id="pB09p0245a0401"><note place="inline">为他比量品</note></p> <lb ed="B" n="0245a05"/><p xml:id="pB09p0245a0501">（八）悟他比量以具相及遮显。分别为二。具相者。由宗等差别言词五类。如云。自性是有。见异分中一类相属 <lb ed="B" n="0245a06"/>故。如檀片等。（合结略。 本五九下。一四二下）</p> <lb ed="B" n="0245a07"/><p xml:id="pB09p0245a0701">（九）若由能遮馀宗而取自宗。依所馀说。是名遮显。此又二门。一遮譬喩。二遣所乐。如遮冰解因而知有雨因。 <lb ed="B" n="0245a08"/>（本。六一下。一四四下）</p> <lb ed="B" n="0245a09"/><p xml:id="pB09p0245a0901">（一〇）有时具相遮显合说。如前（八）合中为遮显云。若非依所显一性而起者。无共依处故应成异法。（本。 <lb ed="B" n="0245a10"/>六二下。一四五上）</p> <lb ed="B" n="0245a11"/><p xml:id="pB09p0245a1101">上列十则。仅及三品而止。但数论晚出之说泰半具在。常徒亦谓。此宗本典七十论唯说三种比量。（见第五颂）婆 <lb ed="B" n="0245a12"/>伽斯波提弥息罗始用正理宗義而为解释。分具相遮显（即顺成反破方便）二者言之。此中遮显用间接推论之 <lb ed="B" n="0245a13"/>法。实数论宗于论议中最有效绩之贡献云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245014" n="0245014"/>是则比量二分说属诸婆伽斯波提之依正理宗義。婆伽 <lb ed="B" n="0245a14"/>斯波提为九世纪人。去陈那甚晚。正理宗自乌度陀迦罗始见此说。亦复後于陈那。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245015" n="0245015"/>然今據集量观之。 <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0246a" n="0246a"/> <lb ed="B" n="0246a01"/>比量二分早已为数论所通用･故集量得专破其说･此固不俟婆氏之更张。正理後立二分･亦无寧谓为受数论 <lb ed="B" n="0246a02"/>之影响。此与常说适得其反･大可注意也。自馀比量各義･今人言数论之籍･尟有论及。如费氏著印度因明全史･ <lb ed="B" n="0246a03"/>不列数论･有引集量破数论处･亦误取弥曼萨论義･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246016" n="0246016"/>其他可知。今此戋戋･安得不郑重视之哉。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0246a04"/> <lb ed="B" n="0246a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五弥曼萨论者之说</cb:mulu><head>五弥曼萨论者之说</head> <lb ed="B" n="0246a06"/><p xml:id="pB09p0246a0601">弥曼萨宗立六量･集量具引其義･如次。</p> <lb ed="B" n="0246a07"/><p xml:id="pB09p0246a0701"><note place="inline">现量品</note></p> <lb ed="B" n="0246a08"/><p xml:id="pB09p0246a0801">（一）凡人诸根以与有法相合而生觉者･是为现量。（奈旦版原本･二六上･一〇九上･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246017" n="0246017"/>）</p> <lb ed="B" n="0246a09"/><p xml:id="pB09p0246a0901"><note place="inline">为自比量品</note></p> <lb ed="B" n="0246a10"/><p xml:id="pB09p0246a1001">（二）现量为先而起者･是为比量。（本･四三上･一二五下）</p> <lb ed="B" n="0246a11"/><p xml:id="pB09p0246a1101">（三）義准量･有二类･一向及非一向。一向者･比量决定･如由烧煮等所作知取甁等。非一向者･比量不定･如以 <lb ed="B" n="0246a12"/>勤发故无常而知非勤发故常。（本･四三下･一二五下･一二六上）</p> <lb ed="B" n="0246a13"/><p xml:id="pB09p0246a1301">（四）无体量者･如妇不在舍･知其在外。（本･四四上･一四六上）</p> <lb ed="B" n="0246a14"/><p xml:id="pB09p0246a1401"><note place="inline">观遮诠品</note></p> <pb ed="B" xml:id="B09.0037.0247a" n="0247a"/> <lb ed="B" n="0247a01"/><p xml:id="pB09p0247a0101">（五）声量･异于现比。（本･七三下･一五七下）</p> <lb ed="B" n="0247a02"/><p xml:id="pB09p0247a0201">（六）一切“种”声各自为异･于决定義说差别声定相属故･如说实德业等。（本･七四上･一五七下）</p> <lb ed="B" n="0247a03"/><p xml:id="pB09p0247a0301">（七）诸差别声同依故･相属故･决定故･说“有种类･”如说优昙花与靑花。（本･七四下･一五八上）</p> <lb ed="B" n="0247a04"/><p xml:id="pB09p0247a0401">（八）总中摄别･以差别義自体相似而摄总中･但立名各别･是为同依。（本･七七下･一六一上）</p> <lb ed="B" n="0247a05"/><p xml:id="pB09p0247a0501">（九）诠牛马等声以起能诠意乐中有各别所诠故･以是有别。（本･八〇上･一六三下）</p> <lb ed="B" n="0247a06"/><p xml:id="pB09p0247a0601">（一〇）譬喩量･如家牛与野牛相似而成了别。（本･八七下･一七一上）</p> <lb ed="B" n="0247a07"/><p xml:id="pB09p0247a0701">弥曼萨宗最详声量･故观遮诠品中反复辩论･其義甚繁。详为寻绎･有益于此宗学者当不鲜也。录所破義讫。</p></cb:div></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0235a0501" to="#end0235a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">缘</lem><rdg wit="#wit.orig">绿</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="bubian-notes"> <head>大藏经補编 挍注</head> <p> <note n="0184001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184001">费氏著书译此颂文。首句中云 Tshad-mar gyur-pa 本意堪为量者。费译量所化生。误。见 History of Indian logic, P. 276。</note> <note n="0184002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184002">集量原名具云 Tshad-mahi mdo kun-las btus-pa。意谓从一切量本论集成者。旧解以为解释诸量故名集量。误。</note> <note n="0186003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186003">费氏著书引此本颂幷有详解。见 History of Indian logic, p. 277。颂第二句末勘奈旦本作 Bsres-paḥo。引文错为 Mibsres-paho 遂以離分别与不属名类为二事。大误。</note> <note n="0186004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186004">此段同俱舍论。见寧刻本卷二。二十一页左。</note> <note n="0186005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186005">金本末句作色为根行境。</note> <note n="0187006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187006">费氏著书以此句属下。错断句读谓。破瑜伽师现量之说。大误。见 History of Indian logic. p. 278。</note> <note n="0188007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188007">此依原文 Phyi-rol-pahi don 译。</note> <note n="0189008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189008">成唯识论具引此颂。见寧刻本卷二十七页右。又参照<persName>佛</persName>地经寧刻本卷三。九页左。</note> <note n="0189009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189009">次有一颂半说忆念亦具二相。後即廣破异義。皆从略。</note> <note n="0191001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191001">见 History of Indian logic, p. 280。</note> <note n="0192002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192002">此段两译文异。今依宝本抄。次有二颂就勝论宗空等触義辨比量不缘自相。今略。</note> <note n="0192003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192003">费氏著书引此二句于破声量一段中。别以果性。自性。不可得。释因三相。勘论无文。殆系误引法称之说以为陈那当尔也。见 History of Indian logic. pp. 280-281, 288, 311。</note> <note n="0194004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194004">以下四颂破所比异義。费氏书中略引其说。而有错解。见 History of Indian logic, p. 281。</note> <note n="0196005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196005">原文音译 Utpala 谓靑莲花也。</note> <note n="0197006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197006">次有五颂半释成因相与所相不離之義。後即廣破异说。皆从略。</note> <note n="0199001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199001">见 History of Indian logic, p. 282。</note> <note n="0199002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199002">金本此段原文……bstan-bcos-la ma ltos-pa。译意不待论宗。宝本无此不字 ma。</note> <note n="0199003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199003">费氏著书引此一颂而释義不全。见 History of Indian logic, p. 282。</note> <note n="0200004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200004">次有三颂破正理宗及成难论所说异義。今略。</note> <note n="0200005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200005">金本此句无不字。</note> <note n="0200006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200006">两本颂释文皆不顺。今取意抄。</note> <note n="0201007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201007">见 History of Indian logic, p. 283。</note> <note n="0202008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202008">此句唯见金本。</note> <note n="0202009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202009">金本此句云“馀复待成立”。与理门文合。而与释不顺。</note> <note n="0204010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204010">此段唯见金本。</note> <note n="0204011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204011">此二破颂数论二种比量。遮显原云 bsal-te-ḥohs-pa 具相原云 rnam-ldan 意同旧云反破方便。顺成方便。文释繁廣。今删。</note> <note n="0206012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206012">见 History of Indian logic, p. 285。</note> <note n="0206013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206013">Ibid., p. 283。</note> <note n="0207014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207014">此下一段两本文异。今准理门抄意。</note> <note n="0208015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208015">宝本此句作若一边亦不離。连下文读。</note> <note n="0209016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209016">宝本此句无教字。</note> <note n="0209017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209017">此云无害从金本 Gnod-pa-med-pa 译。次四颂半（金本三颂半）。以异门释相违。後即廣破异说。皆从略。</note> <note n="0212001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212001">金本自下三品皆无品名。费氏书依金本。而谓此为因喩品。系臆测之误。见 History of Indian logic, pp. 276, 286。</note> <note n="0212002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212002">Ibid., p. 286。引此半颂。末字 nyid 错作 nyis。遂以为因有二种。误。</note> <note n="0212003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212003">此二句。金本作“是故遮止非。以为异品相”。</note> <note n="0213004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213004">此段宝本文句。全同理门。隐晦难解。今从金本。合原作 rjes-hgro 通指二喩合法而言。奘译理门乃分为合離二事。</note> <note n="0213005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213005">金本此句作或如因法但说随一。与奘译理门同。</note> <note n="0213006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213006">金本缺此句颂。</note> <note n="0213007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213007">费氏著书误引此至下倒合有二云云。以为喩有二类之证。章句全错。见 History of Indian logic, p. 286。</note> <note n="0214008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0214008">Ibid., p. 286。引此文。未明抉择五分之意。</note> <note n="0214009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0214009">Ibid., p. 287。误以为破譬喩量。</note> <note n="0215010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215010">相类原文。宝本作 nyer-hjal。金本作 dpe-ba。今依理门择。</note> <note n="0215011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215011">金本以此数字连下此复二字。为一句颂。</note> <note n="0215012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215012">金本缺此半颂。</note> <note n="0215013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215013">金本此段文句。全同理门。但与释不顺。今从宝本。</note> <note n="0215014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215014">次下数句。金本无文。</note> <note n="0216015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0216015">原文云合 rjes-su hgro-ba 幷指同异二喩合法而言。</note> <note n="0217016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0217016">次下廣破异说。今略。</note> <note n="0220001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0220001">History of Indian logic, pp. 288-9。释此品。但列十四过类名目。开至不至相似为二。缺常住相似。无异相似衍无穷相似。配列梵名亦有错误。</note> <note n="0220002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0220002">此句依金本抄。宝本意云。若非不成而相至者。所立已成。此是谁因。</note> <note n="0221003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221003">此处版本不明。宝本曲尼版作言觉二因中。奈旦版作觉因等中。</note> <note n="0221004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221004">金本此句作 med-par rtogs-pa。意云分别为无。</note> <note n="0223005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0223005">以下奈旦版金本译文脱略。直接分别相似。</note> <note n="0225006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0225006">此下奈旦版金本始有文。</note> <note n="0227007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0227007">金本此句作颂文。</note> <note n="0228008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228008">此即观所缘释论所云因明者说有无相随为因也。</note> <note n="0228009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228009">金本文句全异。意云。增不成不定。于因是相似。</note> <note n="0228010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228010">金本译音作 shintenttaka。如实论所谓尸利沙树也。实是葛藤之类。</note> <note n="0229011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229011">宝本句末有相似 mtshuns 一字。</note> <note n="0230012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230012">宝本无此名目。</note> <note n="0231013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231013">金本此句全异。意云。如是则成大难。</note> <note n="0231014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231014">此字诸本皆作 me-rtogs（无分别）。勘理门论。应是 mo-rtags（女声）之误。今改正。</note> <note n="0231015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231015">原作 ma-nin-gi rtags 即中性声也。</note> <note n="0231016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231016">正理略分原作 rigs-pa -phra-mo。正理廣分原作 rigs-pa-brtag。依下所释。此指正理经首卷及馀卷而言。</note> <note n="0231017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231017">金本此句作正理勝论及数论诸廣分云云。与前各品所破次第相合。</note> <note n="0232018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232018">次有九言二颂。总结全论。从略。</note> <note n="0236001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236001">今人木村泰贤解正理经负处。以为全同如实。于此负处。即沿用因与立義相违之名。勘集量论。正理经以宗违为宗过。如实论以为因过。不可混也。参照木村所著印度六派哲学。（九版本）四八七页。</note> <note n="0237002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237002">参照宇井伯寿。印度哲学研究。第一卷。二二二至二二六页。宇井以如实为一论总名。反质难为其一品。又以反质难为梵文 Jati（过类）翻译。又以为堕负应与道理难等别行。皆误。</note> <note n="0239003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239003">见费氏 History of Indian logic, pp. 115-116. A. B. Keith, Indian Logic and Atomism, p. 27。</note> <note n="0240004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240004">参照印度哲学研究。第二卷。四三八。四六五。五三九页。印度六派哲学。四五四。四五五页。二氏皆译名为问题相似。但依藏译作 skabsmtshuṅs 而不作 phyogs-daṅ-mtshuṅs 也。</note> <note n="0240005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240005">参照印度哲学研究。第二卷。四三八。四六五。四六六。五三九。五四〇页。又印度六派哲学。四五六。四五七页。History of Indian logic, p. 64。宇井不审所立相似之意。以为非触因不合。木村又解作循环论法。费氏又以与方便相似顚倒说之。皆误。</note> <note n="0241006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241006">费氏书中引金本颂句云。我根意義四法相合。以为与现存经本不符。其实宝本此句。无此意字也。参照 History of Indian logic, p. 279. note。</note> <note n="0243007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243007">参照印度哲学研究。第一卷。二九一页以下。</note> <note n="0243008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243008">印度哲学研究。第一卷。一四～一六页。Indian Logic and Atomism, p. 36。</note> <note n="0243009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243009">印度哲学研究。第三卷。四八七～四九一页。</note> <note n="0243010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243010">印度哲学研究。第一卷。三三〇～三三二页。</note> <note n="0244011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244011">宇井伯寿。The Vaiśeṣika Philosophy, pp. 9-10。</note> <note n="0244012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244012">参照印度哲学研究。第一卷。三〇六页。The Vaiśeṣika Philosophy, pp. 156-157。但以为和合可摄一義和合。误。</note> <note n="0245013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245013">七种名数不全。勘四译本翻译名義大集。数论章。4580 以下有相类之名目。作害相属。物主相属。能所依相属。因果相属。分全相属。亦只五种。</note> <note n="0245014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245014">A. B. Keith, Sāmkhya system, p. 104。高桑纯天译。印度哲学槪论。三五一。三五二页。</note> <note n="0245015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245015">Indian Logic and Atomism, p. 90。</note> <note n="0246016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246016">History of Indian logic, p. 278。</note> <note n="0246017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246017">翻译名義大集。弥曼萨章。4586。全同此文宝本。</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0235a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0235a0501">缘【CB】，绿【補编】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>